Öküz Öldü Ortaklık Bozuldu

Evvelce fakir bir köylünün çift sürmekte kullandığı bir çift öküzü varmış. Bunlardan biri ölmüş. Köylü, çaresiz kalınca toprak ağasına giderek yalvar yakar bir öküz parası istemiş. Ağa, köylüye ağır şartlar ileri sürmüş:

— "Öküzün parasını ödeyinceye kadar hayvan ortak malımız sayılacak. Elli dönüm tarlamı süreceksin, ağılıma bakacaksın, harmanda yardım edeceksin."

Ağanın şartlarını kabul eden köylü ona kul köle olmuş. Fakat aradan üç yıl geçtikten sonra parasının yarıdan fazlası ödenen yeni öküz, gördüğü ağır işlere dayanamayıp ölmüş. Ağa, hiçbir şey olmamış gibi eskisi gibi köylüye angarya işlerini yaptırmak istemiş.

Sabrı tükenen ve artık ağaya borcu kalmadığını (çünkü ortaklığın temeli olan hayvanın öldüğünü) bilen köylü şu tarihi cevabı vermiş:

— "Ağam, gayrı öküz öldü, ortaklık bozuldu!" deyip ağanın zulmünden kurtulmuş.