Pabucu Dama Atılmak

Osmanlı döneminde esnaf ve sanatkârların bağlı bulunduğu Ahilik teşkilatı, yalnızca ticareti değil, sosyal hayatı da düzene sokuyordu. Kusurlu malın, malzemeden çalmanın ve kalitesiz işin önüne geçmek için oldukça ilginç bir önlem alınmıştı.

Diyelim ki bir pabuç aldınız veya tamir ettirdiniz ancak pabuç kusurlu çıktı. Böyle durumlarda Ahilik heyeti toplanır, şikâyeti ve sanatkarı dikkatle dinlerdi. Eğer şikâyet eden kişi gerçekten haklı görülürse, ayakkabıların bedeli sanatkar tarafından şikâyetçiye geri ödenirdi.

İşin ibretlik kısmı ise bundan sonra başlardı: O kusurlu ayakkabılar, ibret-i âlem olsun diye imal eden ustanın dükkânının çatısına fırlatılırdı. Gelen geçen dükkânın damındaki pabuçlara bakıp kimin iyi, kimin kötü iş yaptığını anlardı.

Damında pabuç biriken ayakkabıcı hem itibarını hem de müşterisini kaybederdi. Böylece usta hem maddi kazançtan olur hem de gerçekten pabucu dama atılmış olurdu.