Okunan metinden üst düzey çıkarıma dayalı anlam oluştururken öğrencinin metnin bütününden veya metne eşlik eden görsellerden kanıt toplaması sağlanır. Toplanan kanıtlar ile ön bilgiler ilişkilendirilir ve bir sonuca/yargıya ulaşılır. Öğrencinin tüm çıkarımları için topladığı kanıt ve ön bilgilerden hareketle mantıklı gerekçe sunması beklenir.
Metnin bütününde verilen bilgilerle ön bilgilerini ilişkilendirerek ana fikri/ana duyguyu belirleme; sonuç/ders çıkarma; kahramanların karakter özelliklerini, amaç ve niyetlerini belirleme gibi çıkarımlar yapar. Tüm çıkarımlarıyla ilgili topladığı kanıt ve ön bilgilerden hareketle mantıklı gerekçe sunması beklenir.
Özetle,
a) Metnin bütününden ve görsellerden kanıt toplayıp ön bilgileriyle ilişkilendirir.
b) İlişkilendirmeden hareketle çıkarım yapar.
c) Bir yargıya vararak gerektiğinde tepki verir.
Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:
Bir kasabada yaşayan ihtiyar marangoz, ömrü boyunca yaptığı en sağlam sandalyelerini bitirdiğinde onları satmak yerine kasabanın meydanındaki yaşlı ağacın altına bıraktı. Üzerine de şu notu iliştirdi: "Sadece yorgun olanlar ve anlatacak bir hikâyesi olanlar için..." Yıllar içinde o sandalyeler binlerce kişiyi ağırladı. Sandalyelere oturanlar sadece dinlenmekle kalmadı, birbirlerine hikâyelerini anlattılar. Marangoz öldüğünde, cenazesine o sandalyede oturup bir yabancıyla dertleşmiş yüzlerce insan katıldı.
Bu metnin bütününden hareketle ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Bu metnin bütününden hareketle ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sağlam yapılan eşyalar, nesiller boyu kullanılmaya devam eder.
B) Maddi değeri olan eşyalar, insanların bir araya gelmesini sağlayan en önemli araçlardır.
C) İyilikle kurulan manevi köprüler, insanı ölümünden sonra bile başkalarının kalbinde yaşatır.
D) Kasaba meydanındaki yaşlı ağaçlar, tarih boyunca insanların buluşma noktası olmuştur.
B) Maddi değeri olan eşyalar, insanların bir araya gelmesini sağlayan en önemli araçlardır.
C) İyilikle kurulan manevi köprüler, insanı ölümünden sonra bile başkalarının kalbinde yaşatır.
D) Kasaba meydanındaki yaşlı ağaçlar, tarih boyunca insanların buluşma noktası olmuştur.
Çözüm:
Metinde marangozun karşılık beklemeden yaptığı bir eylemin (sandalyeleri meydana bırakması), insanlar arasında bir iletişim ve manevi bağ kurduğu (hikâye paylaşımı) ve marangozun bu sayede yüzlerce kişi tarafından minnetle anıldığı (cenazesine katılım) anlatılmaktadır.
Cevap: C
Cevap: C
Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:
Aşağıdaki kısa öykü kesitini okuyunuz ve soruları cevaplayınız.
Küçük Elif, okulun resim yarışmasında birinci olduğunda herkes onun ne kadar yetenekli olduğunu konuşuyordu. Ancak kimse, Elif’in o resmi yapabilmek için her gün okul çıkışında kütüphaneye gidip saatlerce ışık ve gölge tekniklerini çalıştığını bilmiyordu. Elif’in babası, kızının resim fırçalarını alabilmek için akşamları ek mesai yapıyor; Elif ise babasının yorgunluğunu görünce daha çok çabalıyordu. Yarışma günü ödülünü alırken Elif sahneden babasına bakıp fısıldadı: "Bu fırça darbeleri sadece benim değil, senin yorgun ellerinin eseri baba."
Küçük Elif, okulun resim yarışmasında birinci olduğunda herkes onun ne kadar yetenekli olduğunu konuşuyordu. Ancak kimse, Elif’in o resmi yapabilmek için her gün okul çıkışında kütüphaneye gidip saatlerce ışık ve gölge tekniklerini çalıştığını bilmiyordu. Elif’in babası, kızının resim fırçalarını alabilmek için akşamları ek mesai yapıyor; Elif ise babasının yorgunluğunu görünce daha çok çabalıyordu. Yarışma günü ödülünü alırken Elif sahneden babasına bakıp fısıldadı: "Bu fırça darbeleri sadece benim değil, senin yorgun ellerinin eseri baba."
1. Metnin bütününe baktığınızda Elif’in ve babasının karakter özelliklerini nasıl tanımlarsınız?
2. Elif’in resim yarışmasına bu kadar azimle hazırlanmasının arkasındaki asıl niyet nedir?
3. Bu metinden çıkarılabilecek en önemli ders sizce ne olabilir?
2. Elif’in resim yarışmasına bu kadar azimle hazırlanmasının arkasındaki asıl niyet nedir?
3. Bu metinden çıkarılabilecek en önemli ders sizce ne olabilir?
Cevap Örneği:
1. Elif azimli ve vefalıdır (Kütüphanede çok çalışması ve ödülü babasına adaması). Babası ise fedakârdır (Kızının malzemeleri için ek mesai yapması).
2. Elif’in asıl niyeti sadece bir yarışma kazanmak değildir; babasının yaptığı fedakârlıkların karşılığını vermek ve gelecekte babasına daha iyi bir hayat sunabilmektir. (Gerekçe: Metindeki "babasının yorgunluğunu görünce... daha güzel bir gelecek sunabilmek için" ifadesi).
3. Başarı, sadece bireysel bir yetenek değil; aynı zamanda arkadaki büyük bir emeğin ve fedakârlığın ürünüdür. Gerçek başarı, bu desteğin farkında olmak ve vefa göstermektir.
2. Elif’in asıl niyeti sadece bir yarışma kazanmak değildir; babasının yaptığı fedakârlıkların karşılığını vermek ve gelecekte babasına daha iyi bir hayat sunabilmektir. (Gerekçe: Metindeki "babasının yorgunluğunu görünce... daha güzel bir gelecek sunabilmek için" ifadesi).
3. Başarı, sadece bireysel bir yetenek değil; aynı zamanda arkadaki büyük bir emeğin ve fedakârlığın ürünüdür. Gerçek başarı, bu desteğin farkında olmak ve vefa göstermektir.
Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!
Yorum gönder