- Karşılaştırma becerisine yönelik çalışmalar iki şekilde yapılabilir. Birincisinde metnin kendi içinde karşılaştırma yapılır.
- Öğrenci, verilen veya belirlenen bir unsurun (duygu, düşünce, görüş, kahraman, dil kullanımı vb.) metnin farklı bölümlerinde ne şekilde veya hangi özellikleri gösterecek şekilde geçtiğini belirler. Daha sonra bu özellikleri; önem, doğruluk, güvenirlik, öncelik-sonralık veya belirlenen başka bir yönden benzerlik ve farklılıkları ortaya koyarak karşılaştırır.
- İkincisinde ise metinler arası karşılaştırma yapılır. Öğrenci okuduğu metin ile daha önce okuduğu veya dinlediği/izlediği bir metni; içerik, dil, yapı veya kaynağı bakımından karşılaştırır.
- Öğrenci önce okuduğu metni ve onunla karşılaştıracağı diğer metni belirlenen unsurun detayları açısından inceler, bu unsura ilişkin detayları her iki metin için ayrı ayrı belirler. Devamında belirlediği detaylardan hareketle benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koyarak karşılaştırmayı yapar. Metinler arası karşılaştırmada her sınıf seviyesinde bir unsura odaklanılır ancak 6, 7 ve 8. sınıflarda gerek görülmesi hâlinde önceki sınıf seviyelerinde odaklanılan unsurlara da yer verilebilir.
Öğrenme Çıktısı Sınıf Seviyesine Göre Kodları: T.O.5.10. | T.O.6.10. | T.O.7.9. | T.O.8.9.
Özetle,
a) Karşılaştırılabilir unsurlara ilişkin özellikleri belirler.
b) Belirlediği unsurlardaki benzerlikleri listeler.
c) Belirlediği unsurlardaki farklılıkları listeler.
Sınıflara Göre Açıklamalar,
- 5. Sınıf: Metinler arası karşılaştırmada, okunan metinler ile diğer metinler içerik (şahıs ve/veya varlıklar ile bunların davranışları, karakter özellikleri, olay vb.; ileri sürülen görüşler, ana düşünce ve yardımcı düşünceler, seçilen örnekler vb.) açısından karşılaştırılır.
- 6. Sınıf: Metinler arası karşılaştırmada, okunan metinler ile diğer metinler kullanılan dil (kelime seçimleri, cümle uzunlukları vb.) açısından karşılaştırılır.
- 7. Sınıf: Metinler arası karşılaştırmada, okunan metinler ile diğer metinler organizasyon (olay örgüsü, serim, düğüm, çözüm bölümlerinin yapılandırılması; düşünceler arası bağlantılar, giriş, gelişme ve sonuç bölümleri ve bunlar arasındaki akış vb.) açısından karşılaştırılır.
- 8. Sınıf: Metinler arası karşılaştırmada, okunan metinler ile diğer metinler; yazarın bakış açısı, amacı, niyeti, tutumu, yaklaşımı vb.) açısından karşılaştırılır.
Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:
Şehrin gürültüsünden kaçıp geldiği bu dağ kulübesinde, ilk gece zifiri karanlık ve derin sessizlik onu korkutmuş; her tıkırtıda kalbi yerinden çıkacak gibi olmuştu. Ancak bir hafta sonra, aynı sessizlik ona dünyanın en huzurlu müziği gibi gelmeye başlamıştı. Artık baykuşların sesi ürpertici bir çığlık değil, doğanın uykudan önceki tatlı bir fısıltısıydı.
Bu metindeki kahramanın "ilk gece" ve "bir hafta sonraki" duygu durumları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bu metindeki kahramanın "ilk gece" ve "bir hafta sonraki" duygu durumları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Kahraman, dağ kulübesine geldiği için pişmanlık duymaya başlamıştır.
B) Zaman geçtikçe kahramanın korku duygusu, yerini kabulleniş ve huzura bırakmıştır.
C) İlk gece duyduğu baykuş sesleri, bir hafta sonra duyduğu seslerden daha yüksektir.
D) Kahraman, her iki zaman diliminde de aynı güvenilmezlik hissini yaşamaktadır.
B) Zaman geçtikçe kahramanın korku duygusu, yerini kabulleniş ve huzura bırakmıştır.
C) İlk gece duyduğu baykuş sesleri, bir hafta sonra duyduğu seslerden daha yüksektir.
D) Kahraman, her iki zaman diliminde de aynı güvenilmezlik hissini yaşamaktadır.
Çözüm:
Metin içi karşılaştırma yaparken "ilk gece" ve "bir hafta sonra" bölümleri analiz edilir. İlk bölümde kahraman "korkmuş" ve "kalbi yerinden çıkacak gibi" olmuştur. İkinci bölümde (bir hafta sonra) ise aynı durum ona "huzurlu bir müzik" ve "tatlı bir fısıltı" gibi gelmiştir. Bu durum, korku duygusunun zamanla huzura dönüştüğünü gösteren açık bir karşılaştırmadır.
Cevap: B
Cevap: B
Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:
Bazı teknoloji uzmanları, yapay zekânın insan yaratıcılığını öldüreceğini ve gelecekte sanatın sadece ruhsuz makineler tarafından üretileceğini savunuyor. Onlara göre, bir makinenin acı çekmeden veya aşık olmadan gerçek bir sanat eseri üretmesi imkânsızdır. Öte yandan, sanat tarihçileri yapay zekâyı sadece yeni bir 'fırça' olarak görüyor. Fotoğraf makinesi icat edildiğinde ressamlığın biteceğinin sanıldığını ama aksine yeni sanat akımlarının doğduğunu hatırlatarak, yapay zekânın da insan hayal gücünü zenginleştirecek devrimsel bir araç olduğunu ileri sürüyorlar.
Bu parçadan hareketle yapay zekâ üzerine teknoloji uzmanlarının görüşü ile sanat tarihçilerinin görüşünü karşılaştırınız.
Bu parçadan hareketle yapay zekâ üzerine teknoloji uzmanlarının görüşü ile sanat tarihçilerinin görüşünü karşılaştırınız.
Cevap Örneği:
Bakış Açısı: Teknoloji uzmanları olumsuz/karamsar, sanat tarihçileri olumlu/umutlu bir bakış açısına sahiptir.
Gelecek Tahmini: Uzmanlar yaratıcılığın öleceğini ve sanatın ruhsuzlaşacağını; tarihçiler ise hayal gücünün zenginleşeceğini ve yeni akımların doğacağını öngörüyor.
Dayanak: Uzmanlar makinenin "insani duygulara (acı, aşk)" sahip olmamasını; tarihçiler ise "fotoğraf makinesinin icadı" gibi tarihsel bir örneği kanıt göstermektedir.
Gelecek Tahmini: Uzmanlar yaratıcılığın öleceğini ve sanatın ruhsuzlaşacağını; tarihçiler ise hayal gücünün zenginleşeceğini ve yeni akımların doğacağını öngörüyor.
Dayanak: Uzmanlar makinenin "insani duygulara (acı, aşk)" sahip olmamasını; tarihçiler ise "fotoğraf makinesinin icadı" gibi tarihsel bir örneği kanıt göstermektedir.
