Konuşma amacını belirleme, konuşma türünü belirleme işlemiyle ilişkili olması bakımından ilk aşamada karar verilmesi gereken unsurlardandır. Amaç ve konu belirlemede öğrenciye serbestlik tanınmalı, kendi dünyasından hareketle konu belirlemesi için imkân sağlanmalıdır. Öğrenci, amaç ve içeriğe yönelik seçim yaparken sözlü üretim işlevini ön planda tutmalıdır. Bu doğrultuda öğrencinin amacına uygun olarak izlenen bir filmi/tiyatroyu, bir gününü ya da bir olayı anlatması; anlık duygu durumlarını yansıtması ve eğlendirme amaçlı (fıkra, anı, anekdot, mizahi konuşmalar vb.) konuşmalar yapması sağlanmalıdır . 7. sınıf seviyesinden itibaren ikna etme amaçlı konuşmalara yer verilmelidir.

Özetle,

a) Konuşma amacını belirler.
b) Konuşma konusunu belirler.
c) Konuşma türünü belirler.

Ek Açıklama,

Konuşma amacını göz önüne alarak (bilgilendirme, ikna etme, olaya dayalı anlatım, mizahi) içeriğe yönelik seçim yapar.