DYS.KY.7.4. Zaman işlevli fiilimsi dil yapılarını kullanır.

Zarf-Fiiller (Fiilimsiler)

Fiil kök veya gövdelerine getirilen özel yapım ekleriyle türetilen, cümlede zarf (belirteç) görevinde kullanılan sözcüklere zarf-fiil (fiilimsi) denir. Zarf-fiiller cümleye iki ana anlam/işlev katar:

1. Durum: Eylemin nasıl yapıldığını bildirir. En çok kullanılan durum zarf-fiil ekleri: -erek / -arak, -ip / -up, -e... -e, -meksizin / -maksızın, -ce / -ca

Örnekler:
▶ Gülerek yanımıza geldi.
Nasıl geldi? → Gülerek (Durum)
▶ Ödevlerini hiç durmaksızın tamamladı.
Nasıl tamamladı? → Durmaksızın (Durum)
▶ İki arkadaş konuşa konuşa okula yürüdü.
Nasıl yürüdü? → Konuşa konuşa (Durum)
▶ Kapıyı çalmadan içeri girdi.
Nasıl girdi? → Çalmadan (Durum)
▶ Sınav sorularını inceleyip işaretledi.
Nasıl işaretledi? → İnceleyip (Durum/Akış)

2. Zaman: Eylemin ne zaman yapıldığını bildirir.En çok kullanılan zaman zarf-fiil ekleri: -ince / -ınca, -ken, -dikçe / -dıkça, -diğinde / -dığında, -ır... -maz / -er... -mez, -eli / -alı

Örnekler:
▶ Zil çalınca öğrenciler sınıfa koştu.
Ne zaman koştu? → Zil çalınca (Zaman)
▶ Güneş batarken sahilde yürümeyi çok severdi.
Ne zaman yürümeyi severdi? → Güneş batarken (Zaman)
▶ Eve varır varmaz beni arasın.
Ne zaman arasın? → Varır varmaz (Zaman)
▶ Köye gideli bizleri tamamen unuttu.
Ne zaman unuttu? → Köye gideli (Zaman)
▶ Yağmur yağdığında toprak mis gibi kokar.
Ne zaman kokar? → Yağmur yağdığında (Zaman)

Örnek Etkinlik

Verilen iki cümleyi parantez içindeki zarf-fiil ekini kullanarak zaman anlamı taşıyan tek bir cümle haline getiriniz.
Örnek: Sınav başladı. Heyecanım yatıştı. (-ince)
Cevap: ...................................................................................
Otobüs durağa yanaştı. Yolcular sıraya girdi. (-diğinde)
Cevap: ....................................................................................
Memleketten ayrıldı. Yüzü hiç gülmedi. (-eli)
Cevap: ....................................................................................
Eve ulaştı. Hemen beni aradı. (-ir ... -mez)
Cevap: ....................................................................................
Güneş doğdu. Çiftçiler tarlaya gitti. (-ince)
Cevap: ....................................................................................

Cevaplar:
Sınav başlayınca heyecanım yatıştı.
Otobüs durağa yanaştığında yolcular sıraya girdi.
Memleketten ayrılalı yüzü hiç gülmedi.
Eve ulaşır ulaşmaz hemen beni aradı
Güneş doğunca çiftçiler tarlaya gitti.

0 0 Oy

İçeriği Oyla