- Öğrenci, üst düzey çıkarıma dayalı anlam oluştururken dinlediğinin/izlediğinin bütününden kanıt toplar. Topladığı kanıtlar ile ön bilgilerini ilişkilendirerek bir sonuca ve/veya yargıya ulaşır.
- Öğrencinin çıkarımlarına yönelik dinlediğinden/izlediğinden kanıt göstermesi ve ön bilgilerinden yola çıkarak uygun gerekçe sunması beklenir.
- Öğrenci, dinlediğinin/izlediğinin bütününde verilenlerle ön bilgilerini ilişkilendirerek metinde doğrudan verilmeyen bilgiyi, ana fikri veya ana duyguyu, sonucu; kahramanların karakter özelliklerini, kahramanların veya kaynağın amacını, bir düşünce veya davranışının sebebini vb. belirler.
Öğrenme Çıktısı Sınıf Seviyesine Göre Kodları: T.D.5.7. | T.D.6.7. | T.D.7.7. | T.D.8.7.
Özetle,
a) Dinlediğinin/izlediğinin bütününden bağlama dair ipuçlarını bulur. .
b) Ön bilgileri ve ipuçlarından hareketle anlamı belirler.
Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:
Bu dinleme metninin bütünü değerlendirildiğinde, ulaşılmak istenen ana fikir aşağıdakilerden hangisidir?
A) Zor zamanlarda hayvanların birbirine yardım etmesi doğanın bir kanunudur.
B) Hızlı koşmak veya yetenekli olmak, her zaman başarılı olmayı garantilemez.
C) Sahip olunan yetenekler başkalarını küçümsemek için değil, fayda sağlamak için kullanılmalıdır.
D) Bilge kişilerin verdiği öğütleri dinlemek her zaman beklenen sonucu vermeyebilir.
Cevap Açıklaması:
- Bu kazanım, metnin bütününden yola çıkarak “ana fikri belirleme ve ders çıkarma” gibi üst düzey çıkarımlar yapmayı gerektirir. Metnin genelinde tavşanın yeteneğiyle övünmesi, başkalarını küçümsemesi ve en sonunda bu kibrinin onu yalnız bırakması anlatılmaktadır. Öğrenci, metindeki bu olay örgüsünü zihnindeki “kibir ve yardımlaşma” ön bilgileriyle ilişkilendirerek asıl verilmek istenen dersin (ana fikrin) C seçeneğindeki yargı olduğunu bulmalıdır.
- Doğru Cevap: C
Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:
Bu dinleme metninden hareketle;
- Bu kısa filmin bütününü göz önüne alarak;
- Hasan Amca’nın karakter özelliğini (kişiliğini) belirleyiniz.
- Bu çıkarımı yapmanızı sağlayan filmdeki kanıtları ve kendi gerekçenizi yazınız.
Cevap Örneği:
- Üst Düzey Çıkarım (Karakter Özelliği): “Hasan Amca yardımsever, çalışkan ve son derece mütevazı (alçakgönüllü) bir karaktere sahiptir.”
- Filmden Kanıtlar ve Gerekçe: “Filmde Hasan Amca’nın ‘kimse görmeden’ bozulan sıraları tamir etmesi ve çiçekleri sulaması onun gösterişten uzak, yardımsever biri olduğuna kanıttır. Ayrıca öğrenciler teşekkür ettiğinde övünmek yerine ‘Ben sadece işimi yapıyorum’ demesi (kanıt), benim ön bilgilerime göre bir insanın ‘mütevazı’ olduğunu gösterir (gerekçe).”
