Bir olay henüz gerçekleşmeden veya bir kişiyle ilgili yeterli veri toplanmadan önce verilen, olumlu veya olumsuz peşin hükümlere ön yargı cümleleri denir. Bu tür yargılar, gelecekteki bir durumun nasıl sonuçlanacağını şimdiden karara bağlama niteliği taşır.
Ön Yargı Örnekleri
- 🚫 O, ne kadar çabalarsa çabalasın kesin yine bir bahane bulacaktır.
- ⚽ Rakip çok güçlü olduğu için bu takım maçı zaten kaybedecek.
- 🤝 Onların her zaman sözlerini tutmayacağından eminim.
- 🏷️ Bu fiyata satılan bir yerden kaliteli bir ürün çıkmaz.
- 📚 Bu yazarın son kitabı da mutlaka satış rekorları kıracaktır. (Olumlu Ön Yargı)
Genel Özellikler
Ön yargı cümleleri, genellikle gelecek zaman kipiyle kurulur ve içerisinde "kesin, zaten, mutlaka, asla, imkânsız" gibi kesinlik bildiren ifadeler barındırır. Bu cümlelerin doğruluğu veya yanlışlığı ancak olay gerçekleştikten sonra netleşse de yargı, olaydan önce verildiği için ön yargı niteliği korunur.
Özetle: Ön yargı, bir tür "zamanından önce verilmiş karar" hâlidir. Bu cümleleri saptamak için yargının, eylemin gerçekleşmesinden önce mi yoksa sonra mı ifade edildiğine bakılmalıdır.