×

5. Sınıf Cümlede Anlam Konu Anlatımı

5. Sınıf Konu Anlatımı
🔗

Anlam İlişkisine Göre Cümleler

🎯 Amaç-Sonuç Cümleleri
📊 Sebep (Neden) Sonuç Cümleleri
⚡ Şart (Koşul) Cümleleri
📏

Kanıtlanabilirliğine Göre Cümleler

📊 Nesnel Cümleler
📐 Öznel Cümleler
📖

İçeriği ve Anlamına Göre Cümleler

💡 Cümlenin Konusu ve Ana Fikri
🧠 Cümleden Çıkarılabilecek Yargılar
🧩 Cümle Oluşturma ve Tamamlama
🏛️ Atasözleri
📝 Kalıp Sözler
💬

İfade Ettiği Anlama Göre Cümleler

📋 Tanım, Öneri, Varsayım Cümleleri
⚠️ Eleştiri, Uyarı, Ön Yargı Cümleleri
🔮 Tahmin, Gözlem, Görüş Cümleleri
📊 Tasarı, Karşılaştırma, Olasılık (İhtimal) Cümleleri
🎨 İçerik ve Üslup Cümleleri
🧠 Çıkarım Cümlesi
🕵️ Örtülü Anlam Cümlesi
❤️

Hakim Olan Duyguya Göre Cümleler

😔 Yakınma (Şikâyet), Sitem, Kanıksama
😢 Pişmanlık, Hayıflanma, Yadsıma (İnkâr)
😤 Küçümseme, Azımsama
⏳ Beklenti, Gerçekleşmemiş Beklenti
📈 Aşamalı Durum, Endişe (Kaygı), Onay
🌟 Özlem (Hasret), Beğeni, Şaşırma
🔄 Alışkanlık - Terk Edilmiş Alışkanlık

Anlam İlişkilerine Göre Cümleler

Amaç-Sonuç Cümleleri
Bildirilen eylemin hangi hedefe, amaca yönelik gerçekleştirildiğini belirten cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Daha iyi bir eğitim almak için yurt dışına gitmeyi planlıyor.
▶ Sınavda başarılı olmak amacıyla düzenli olarak ders çalıştı.
▶ Misafirler rahat etsin diye her türlü detayı düşündük.
▶ Yeni bir dil öğrenmek için kursa yazıldı.
▶ Sağlıklı yaşamak için her gün spor yapıyor.
▶ İnsanlara yardım etmek gayesiyle gönüllü oldu.
▶ Kitabını bitirmek için sakin bir köşe arıyordu.
▶ Fotoğraf çekmek için erken saatte dışarı çıktı.
▶ İhtiyaçlarını karşılamak üzere ek iş buldu.
▶ Güzel bir sürpriz yapmak için herkesten gizli hareket etti.
Neden-Sonuç Cümleleri
Bir eylemin veya durumun gerçekleşme sebebini ve bu sebep sonucunda ortaya çıkan eylem ya da durumları ifade
eden cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Hava çok soğuk olduğundan dolayı kalın giysiler giydi.
▶ Uykusuz kaldığı için bütün gün yorgun hissetti.
▶ Trafik sıkışıktı bu nedenle toplantıya geç kaldı.
▶ Yağmur yağdığından maç ertelendi.
▶ Dikkatli olmadığı için vazoyu kırdı.
▶ Çok heyecanlandığı için konuşmakta zorlandı.
▶ Sınava iyi hazırlanmadığından başarısız oldu.
▶ Gürültüden dolayı uyuyamadı.
▶ İşi bırakmak zorunda kaldığı için çok üzgündü.
▶ Fiyatlar arttığı için satışlar düştü.
Koşul-Sonuç Cümleleri
Bir olayın veya durumun gerçekleşmesinin, başka bir olayın veya durumun gerçekleşmesine bağlı olduğunu bildiren
cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Erken yatarsan sabah dinlenmiş uyanırsın.
▶ Daha çok kitap okursan kelime dağarcığın gelişir.
▶ Hava güzelleşirse pikniğe gidebiliriz.
▶ İzin alabilirsen seni ziyarete gelirim.
▶ Daha dikkatli olursan hata yapmazsın.
▶ Param olursa yeni bir bilgisayar alacağım.
▶ Derslerini düzenli çalışırsan başarılı olursun.
▶ Bana yardım edersen işimiz daha çabuk biter.
▶ Yağmur dinerse dışarı çıkabiliriz.
▶ Sebzeleri yersen daha sağlıklı olursun.

Kanıtlanabilirliğine Göre Cümleler

Nesnel Cümleler
Söyleyenin duygu veya düşüncesini içermeyen, doğruluğu ya da yanlışlığı kanıtlanabilen cümlelere "nesnel cümleler" denir.
Örnekler:
▶ Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
▶ Dünya, Güneş etrafında döner.
▶ Bir haftada yedi gün vardır.
▶ Su, hidrojen ve oksijen atomlarından oluşur.
▶ Türkiye Büyük Millet Meclisi Ankara'dadır.
▶ İstanbul, Türkiye'nin en kalabalık şehridir.
▶ 2023 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. yılı kutlandı.
▶ Kedi, memeli bir hayvandır.
▶ Kitapta yüz elli sayfa bulunmaktadır.
▶ Hava bugün 25 derece.
Öznel Cümleler
Söyleyenin duygu ve düşüncesini içeren cümlelerdir. Duygu ve düşünceler kişiden kişiye değiştiğinden öznel yargılar
kanıtlanamaz.
Örnekler:
▶ Bana göre bu film gelmiş geçmiş en iyi film.
▶ Manzara o kadar güzeldi ki adeta büyülendim.
▶ Bu yemek hayatımda yediğim en lezzetli yemekti.
▶ Bu şarkının melodisi içimi ısıtıyor.
▶ Bence bu yazarın üslubu çok sıkıcı.
▶ En sevdiğim renk mavidir.
▶ Bu şehirde yaşamak çok huzurlu.
▶ Bu kitap çok sürükleyici, elimden bırakamadım.
▶ Kış mevsimi bana her zaman hüzün verir.
▶ Bu elbise üzerinde harika duruyor.

İçeriği ve Anlamına Göre Cümleler

Cümlenin Konusu
Cümlenin genelinde üzerinde durulan duygu ya da düşünce, o cümlenin konusunu oluşturur.
Örnekler:
▶ Başarılı olmak için düzenli ve disiplinli çalışmak gerekir. (Konu: Başarıya ulaşmanın şartları)
▶ Sağlıklı bir yaşam sürdürmek için dengeli beslenmeye özen göstermeliyiz. (Konu: Sağlıklı yaşamın gereklilikleri)
▶ Kitap okumak, insanın bilgi ve hayal dünyasını geliştirir. (Konu: Kitap okumanın faydaları)
▶ Doğayı korumak, gelecek nesillere karşı en önemli sorumluluğumuzdur. (Konu: Doğayı korumanın gerekliliği)
Cümlenin Ana Fikri
Bir cümlede asıl anlatılmak istenen fikir veya verilmek istenen mesajdır. Verilmek istenen mesajı bulurken cümlenin görünen anlamının dışındaki anlamını bulabilmek gerekir. Bunun için verilenler karşılaştırılır, çıkarım yapılır; cümlenin derin anlamına ulaşmak için örtük anlamlı cümleler belirlenip genellemeler kullanılır.
Örnekler:
▶ Ağaç yaşken eğilir.
(Ana Fikir: İnsanlar küçük yaşta daha kolay eğitilebilir ve yönlendirilebilir)
▶ Görünen köy kılavuz istemez.
(Ana Fikir: Açık ve belirgin olan bir durumun anlaşılması için ek bir açıklamaya gerek yoktur.)
▶ Sürekli aynı şeyleri yaparak farklı sonuçlar beklemek mantıklı değildir.
(Ana Fikir: Değişim isteniyorsa, yöntemlerin de değişmesi gerekir.)
▶ En karanlık an, şafağın sökmesine en yakın andır. (
Ana Fikir: Umutsuzluğun en derininde bile bir çıkış yolu olabilir.)
▶ Rüzgârın yönünü değiştiremezsin ama yelkenlerini ayarlayabilirsin.
(Ana Fikir: Hayatın getirdiği zorlukları kontrol edemesen de, onlara karşı tutumunu değiştirebilirsin.)
▶ Bir mum diğer bir mumu tutuşturmakla ışığından hiçbir şey kaybetmez.
(Ana Fikir: Bilgi ve iyilik paylaşıldıkça azalmaz, aksine çoğalır.)
▶ Sessiz kalmak bazen en güçlü cevaptır.
Ana Fikir: Her duruma sözle karşılık vermek yerine, suskunluk da etkili bir iletişim biçimi olabilir.
Cümle Oluşturma ve Tamamlama
Cümle oluşturma, karışık olarak verilen sözcüklerin anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde sıralanmasıdır. Cümle tamamlama; verilen cümlelerde veya karşılıklı konuşma metinlerinde boş bırakılan yerlerin, anlam bütünlüğü ve uyumu sağlanacak şekilde doldurulması veya yeniden sıralanmasıdır. Boş bırakılan yerlere gelecek sözcükler öncelik-sonralık sırasına göre ve anlamsal olarak birbirini takip edecek şekilde sıralanmalıdır.
Örnekler:
▶ zorlukların - insanı - güçlendirir - üstesinden - gelmek
Cümle: Zorlukların üstesinden gelmek insanı güçlendirir.
▶ küçük - adımlar - büyük - hedeflere - götürür
Cümle: Küçük adımlar büyük hedeflere götürür.
Atasözleri
Atasözleri geçmişten günümüze kadar ulaşan anlamı bakımından mecazlı bir mana kazanan kalıplaşmış sözlerdir. 
Örnekler:
▶ Damlaya damlaya göl olur.
▶ Taşıma su ile değirmen dönmez.
▶ Görünen köy kılavuz istemez.
▶ Bir elin nesi var, iki elin sesi var.
▶ Ne ekersen onu biçersin.
▶ Erken kalkan yol alır.
▶ Ağaç yaşken eğilir.
▶ Lafla peynir gemisi yürümez.
▶ Minareyi çalan kılıfını hazırlar.
▶ Kurt kocayınca köpeğin maskarası olur.
Kalıp Sözler
Tıpkı deyimler ve atasözleri gibi toplumun kültürünü, inançlarını, insan ilişkilerindeki ayrıntıları, gelenek ve görenekleri yansıtan belli durumlarda söylenmesi gelenek olmuş sözlere denir.
Bu sözler adından da anlaşılacağı üzere kalıplaşmıştır, yani kalıp sözleri oluşturan sözcüklerin yerine eş anlamlıları dahi kullanılamaz.
Örnekler:
▶ Allah zihin açıklığı versin.
▶ Gözüne dizine dursun.
▶ Bereketli olsun.
▶ İki yakan bir araya gelmesin.
▶ Makamı cennet olsun.
▶ Allah gönlüne göre versin.
▶ Allah bağışlasın.
▶ Eline sağlık.
▶ Başın sağ olsun.
▶ Güle güle.

İfade Ettiği Anlama Göre Cümleler

Tanım Cümleleri
Bir kavram veya varlığın niteliklerini eksiksiz olarak belirten veya açıklayan cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Şiir, duyguların ve düşüncelerin ahenkli bir dille ifade edilmesidir.
▶ Fotosentez, bitkilerin ışık enerjisini kullanarak organik madde üretme sürecidir.
▶ Demokrasi, halkın egemenliğine dayanan yönetim biçimidir.
▶ Roman, yaşanmış ya da yaşanması mümkün olayları kişi, yer ve zaman belirterek anlatan uzun soluklu bir yazı türüdür.
Öneri Cümleleri
Bir sorunu çözmek üzere öne sürülen görüşleri içeren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Daha başarılı olmak için çalışma saatlerini planlamalısın.
▶ Sağlığını korumak için düzenli olarak egzersiz yapmalısın.
▶ Bu konuyu daha iyi anlamak için farklı kaynaklardan araştırma yapabilirsin.
▶ Stresi azaltmak için hobilerine daha fazla zaman ayırmalısın.
▶ Toplantının daha verimli geçmesi için gündemi önceden belirleyelim.
Varsayım Cümleleri
Gerçekte var olmayan bir durumu varmış gibi kabul ederek geleceğe yönelik daha yerinde tahminlerde bulunma amacıyla kurulan cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Diyelim ki piyango sana çıktı, ilk ne yapardın?
▶ Farz et ki hiç hastalanmıyorsun, hayatın nasıl olurdu?
▶ Tut ki istediğin üniversiteyi kazandın, hangi şehirde yaşamak isterdin?
▶ Düşün ki görünmez oldun, neler yapardın?
▶ Varsayalım ki bir süper gücün var, bu ne olurdu?
Eleştiri Cümleleri
Bir insanın, bir eserin, bir konunun doğru veya yanlış yanlarını bulup göstermek amacıyla kurulan cümlelerdir. Eleştiri cümleleri olumlu eleştiri ve olumsuz eleştiri olmak üzere ikiye ayrılır.
Örnekler:
▶ Yazarın anlatımı çok karmaşık olduğu için kitabı okumakta zorlandım. (Olumsuz)
▶ Oyuncunun performansı o kadar etkileyiciydi ki, filmi tek başına sürükledi. (Olumlu)
▶ Bu uygulamanın kullanıcı ara yüzü oldukça karışık ve kullanışsız. (Olumsuz)
▶ Şirketin müşteri hizmetleri ekibi, sorunlara hızlı ve etkili çözümler sunuyor. (Olumlu)
Uyarı Cümleleri
Kişinin bir durumdan vazgeçmesi ya da bir konuda daha dikkatli olması için kurulan cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Islak zeminde koşma, düşebilirsin.
▶ Yüksek sesle müzik dinleme, kulakların zarar görebilir.
▶ Tanımadığın kişilerden yiyecek kabul etme.
▶ Sobaya çok yaklaşma, yanabilirsin.
▶ Bu ilacı doktoruna danışmadan kullanma.
Ön Yargı Cümleleri
Bir kimse veya bir şeyle ilgili belirli şart, olay ve görüntülere dayanılarak önceden edinilmiş olumlu veya olumsuz yargıları içeren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ O kesin yine geç kalmıştır.
▶ Bu işi de kesinlikle beceremeyecek.
▶ Onlar her zaman kendi bildiklerini okurlar.
▶ Bu fiyata göre kesin kalitesiz bir üründür.
Tahmin Cümleleri
Akla, sezgilere, gözlemlere veya birtakım verilere dayanılarak olacak bir şeyi önceden tahmin etme sonucunda kurulan
cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Gökyüzü kararmış, sanırım birazdan yağmur başlayacak.
▶ Sınava çok çalıştı, kesin yüksek not almıştır.
▶ Trafik çok yoğun, toplantıya yetişmem zor olacak galiba.
▶ Telefonu kapalı, muhtemelen şarjı bitmiştir.
▶ Hava bu kadar sıcak olduğuna göre deniz çok kalabalık olmalı.
Gözlem Cümleleri
Bir varlığın, durumun veya olayın niteliklerini gözleme dayalı olarak anlatan cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Denizin rengi bugün turkuaz gibi parlıyor.
▶ Yaşlı adam bankta yalnız başına oturmuş düşünüyordu.
▶ Kedinin tüyleri güneş ışığında altın gibi parlıyordu.
▶ Rüzgâr ağaçların dallarını hafifçe sallıyordu.
Görüş Cümleleri
Bir konu hakkında yapılan yorumları içeren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Bana göre bu tablonun renkleri çok canlı ve etkileyici.
▶ Akşam yemeği için balık yemek iyi bir fikir gibi geliyor.
▶ Bu konuda farklı düşündüğümü belirtmek isterim.
▶ Soğuk havalarda sıcak bir çorba içmek harika olur diye düşünüyorum.
Tasarı Cümleleri
Olması veya yapılması istenen bir şeyin zihinde aldığı biçimi ifade eden cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Yaz tatilinde yeni bir dil öğrenmeyi hedefliyorum.
▶ Evimizin dekorasyonunu tamamen değiştirmeyi planlıyoruz.
▶ Bu yıl sonunda kendi işimi kurmayı düşünüyorum.
▶ Hafta sonu uzun bir doğa yürüyüşü yapmayı tasarlıyorum.
▶ Birkaç ay içinde ehliyet sınavına girmeyi hedefliyorum.
Karşılaştırma Cümleleri
En az iki varlık, olay, durum veya kavramı; benzer ya da farklı yönlerden (zayıflık-üstünlük, eşitlik-denklik vb.) kıyaslayan
cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Bu araba diğerine göre daha az yakıt tüketiyor.
▶ Matematik dersi fiziğe göre bana daha kolay geliyor.
▶ Bu kitap diğer okuduğum romanlardan daha sürükleyiciydi.
▶ Şehir hayatı köy hayatına göre daha hareketli ve yoğundur.
Olasılık (İhtimal) Cümleleri
Bir eserin dil ve anlatım özelliklerini içeren cümlelerdir. Eseri oluşturan kişinin neyi, nasıl anlattığıyla ilgilidir.
Örnekler:
▶ Yarın hava yağmurlu olabilir.
▶ Belki de sınav ertelenmiştir.
▶ Tren birazdan istasyonda olabilir.
▶ Bu saatte trafik sıkışık olabilir mi?
▶ Telefonu evde unutmuş olabilirim.
İçerik Cümleleri
Eserin konusundan, anlatımında verilmek istenen düşünceden ve içeriğindeki olay ve durumlardan söz eden cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Bu şiir, yalnızlık temasını derinlemesine işliyor.
▶ Roman, 19. yüzyıl İstanbul'unda geçen bir aşk hikâyesini anlatıyor.
▶ Belgesel, Amazon ormanlarının doğal güzelliklerini ve karşılaştığı tehditleri ele alıyor.
▶ Yazar, bu makalesinde yapay zekanın geleceği hakkındaki görüşlerini paylaşıyor.
▶ Hikâye, küçük bir kasabada yaşayan insanların sıcak ve samimi ilişkilerini konu ediniyor.
Üslup Cümleleri
Bir eserin dil ve anlatım özelliklerini içeren cümlelerdir. Eseri oluşturan kişinin neyi, nasıl anlattığıyla ilgilidir.
Örnekler:
▶ Yazar, betimlemelerinde oldukça detaylı ve zengin bir dil kullanmış.
▶ Şair, duygularını aktarırken samimi ve akıcı bir üslup benimsemiş.
▶ Eserdeki uzun ve karmaşık cümleler okuyucunun dikkatini dağıtabilir.
▶ Sanatçı, eserinde sade ve anlaşılır bir dil tercih etmiş.
▶ Yazarın ironik anlatımı metne farklı bir boyut katmış.
Çıkarım Cümleleri
Çıkarım, metinde açıkça verilmeyen bilgileri yapılan gözlem ve incelenen bulgularla bulmak ve anlamsal boşlukları doldurmak demektir.
Çıkarım cümleleri içerisinde karşılaştırma, gözlem, görüş, ihtimal, tahmin anlamları içerir. Konuya açıklık getirme, konuyu detaylandırıp genelleme yapma ve cümledeki derin anlama ulaşmak için çıkarım cümleleri kullanılır.
Örnekler:
▶ Dışarıda şemsiyeler açıldığına göre yağmur başlamış olmalı.
▶ Sınav sonuçları açıklandığına göre öğrenciler notlarını öğrenmişlerdir.
▶ Marketlerde bazı ürünlerin fiyatı arttığına göre enflasyon yükseliyor olmalı.
▶ Trafik bu saatte çok yoğun olduğuna göre bir kaza yaşanmış olabilir.
▶ Bütün ışıklar kapalı olduğuna göre evde kimse yok galiba.
Örtülü Anlam Cümleleri
Açık olarak söylenmediği hâlde, cümlenin anlamından veya cümledeki bazı ifadelerden çıkarılabilen anlama “örtülü anlam”, bu cümlelere ise “örtülü anlam cümleleri” denir.
Örnekler:
▶ Ayşe de bizimle sinemaya gelmiyor. (Demek ki başkaları da gelmiyor.)
▶ Bu mağazada da istediğim beden kalmamış. (Demek ki başka mağazalarda da kalmamıştı.)
▶ Ahmet de sonunda tatile çıkabildi. (Demek ki Ahmet uzun zamandır tatile çıkmak istiyordu ve şimdiye kadar çıkamamıştı.)
▶ Bu marka da diğerleri gibi zam yapmış. (Demek ki başka markalar da zam yaptı.)
▶ Artık daha dikkatli araba kullanacağım. (Demek ki daha önce dikkatsiz araba kullanıyordu.)

Hâkim Olan Duyguya Göre Cümleler

Yakınma (Şikâyet) Cümleleri
Bir durumdan duyulan rahatsızlığı, memnuniyetsizliği, sızlanmayı, huzursuzluğu ve şikâyeti bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Bu kadar gürültüde ders çalışmak gerçekten çok zor.
▶ Hava bir türlü düzelmedi, sürekli yağmur yağıyor.
▶ Toplu taşıma araçları her zaman çok kalabalık oluyor.
▶ Komşuların sabaha kadar süren gürültüsünden uyuyamadım.
▶ Bu kadar pahalılığa nasıl dayanacağız bilmiyorum.
Sitem Cümleleri
Bir kişinin yaptığı bir hareket veya söylediği bir sözden dolayı karşısındaki kişide üzüntü, alınganlık, kırgınlık vb. duygular
uyandırdığını bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Doğum günümü nasıl unutursun aklım almıyor.
▶ Sana defalarca söylemiştim oysa.
▶ Bir kere de beni dinlesen ne olur sanki?
▶ Hiç mi merak etmedin beni bu kadar zaman?
▶ Bütün işleri bana yıktın, hiç yardım etmedin ki.
Kanıksama Cümleleri
Bir durum veya davranışın çok kez tekrarlanmasıyla ondan etkilenmez hâle gelip ona alışmış olmayı bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Trafik her gün böyle yoğun olduğu için artık şaşırmıyorum bile.
▶ Gürültüye o kadar alıştım ki uyurken bile rahatsız olmuyorum.
▶ Fiyatların sürekli artmasına karşı insanlar artık tepkisizleşti.
▶ Bu tür haberleri o kadar çok duyduk ki artık etkilemiyor beni.
▶ Soğuk havaya o kadar alıştım ki ince bir montla dışarı çıkabiliyorum.
Pişmanlık Cümleleri
Kişinin yaptığı bir işin yanlış veya uygunsuz sonuç verdiğini anlayarak bu işten dolayı üzüntü duyduğunu anlatan cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Keşke ona o kadar sert davranmasaydım.
▶ O kadar acele etmeseydim bu hatayı yapmazdım.
▶ Keşke daha dikkatli dinleseydim, şimdi ne yapacağımı bilmiyorum.
▶ Ona güvenmeseydim başıma bunlar gelmezdi.
Hayıflanma Cümleleri
Kişinin yapamadığı bir şeyden dolayı duyduğu üzüntüyü bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Keşke gençliğimde daha çok spor yapsaydım.
▶ Ah, o zaman o kursa gitseydim şimdi çok iyi bir mesleğim olurdu.
▶ Keşke biraz daha cesur olup hayallerimin peşinden gitseydim.
▶ Tüh, o indirimden faydalansaydım ne iyi olurdu.
Yadsıma (İnkâr) Cümleleri
Gerçekleşen bir olayın veya durumun aksini iddia etme ve olayı ya da durumu kabullenmemeyi bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Hayır, o vazoyu ben kırmadım.
▶ Yok canım, ben öyle bir şey demedim.
▶ İnanmıyorum, bu kadar hatayı ben yapmış olamam.
▶ Asla, o parayı ben almadım.
▶ Saçmalama, ben seni asla unutmadım.
Küçümseme Cümleleri
Bir kişiyi, olayı veya durumu önemsiz, değersiz bulma anlamlarını bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Sen mi bu işi yapacakmışsın?
▶ O mu sana akıl verecek?
▶ Senin bu başarısızlığın da normal zaten.
▶ O mu büyük sanatçı olacakmış?
▶ Senin fikrini kim takar?
Azımsama Cümleleri
Bir şeyi yeterli bulmama durumunu bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Bu küçücük bahçeyle bütün ihtiyaçlarını karşılayamazsın ki.
▶ Bu kadar az parayla tatile gidilmez.
▶ Üç beş kuruşla kendine araba alamazsın.
▶ Bu kadarcık kaynakla o tartışmada başarılı olman mümkün değil.
Beklenti-Gerçekleşmemiş Beklenti Cümleleri
Gerçekleşmesi beklenen davranış ve işleri bildiren cümlelere beklenti cümleleri denir. Gerçekleşmesi beklenen davranış
veya işler gerçekleşmezse gerçekleşmemiş beklenti olur.
Örnekler:
▶ Sınav sonuçlarının yarın açıklanacağını düşünüyorum. (Beklenti)
▶ Yeni filmin gişede büyük başarı yakalayacağını umuyorum. (Beklenti)
▶ Projenin zamanında tamamlanmasını bekliyoruz. (Beklenti)
▶ Onların da bize katılacağını sanıyordum. (Gerçekleşmemiş Beklenti)
▶ Bu işin daha kısa sürede biteceğini ummuştum. (Gerçekleşmemiş Beklenti)
▶ Havanın bugün güneşli olmasını bekliyordum. (Gerçekleşmemiş Beklenti)
Aşamalı Durum Cümleleri
Bir durum ya da olayın belirli aşamalardan, durumlardan geçerek yavaş yavaş, aşama aşama gerçekleştiğini bildiren
cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Hava karardıkça etraf sessizleşiyordu.
▶ Çocuk büyüdükçe daha meraklı hale geliyordu.
▶ Yaralar zamanla kabuk bağlayıp iyileşiyordu.
▶ Deniz seviyesi her geçen yıl biraz daha yükseliyordu.
▶ Şehir kalabalıklaştıkça trafik sorunu artıyordu.
Endişe (Kaygı) Cümleleri
Üzücü veya kötü bir şey olacak korkusundan doğan, tedirgin edici duygu veya düşünceyi bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Bu kadar gecikmesi hiç normal değil, başına bir şey gelmesinden korkuyorum.
▶ Sınav yaklaştıkça üzerimde bir gerginlik oluyor, ya istediğim gibi geçmezse?
▶ Hava çok fırtınalı, umarım elektrikler kesilmez.
▶ Bu önemli toplantıya yetişemezsem ne yapacağım diye düşünüyorum.
Onay Cümleleri
Bir davranışın ya da yapılan bir işin yerinde ve doğru olduğunun kabul edildiğini bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Tam da böyle düşünmüştüm, doğru kararı vermişsin.
▶ Aynen katılıyorum, bu konuda çok haklısın.
▶ Harika bir iş çıkardın, tebrik ederim.
▶ Bu şekilde devam etmelisin, çok başarılı olacaksın.
Özlem (Hasret) Cümleleri
Geçmişte yaşanan günlerin tekrar yaşanması arzusunu ya da bir yeri veya kişiyi görme isteğini bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Ah, o çocukluk yıllarım ne güzeldi!
▶ Keşke şimdi memlekette olsaydım.
▶ O eski dostlarla bir araya gelmeyi o kadar çok istiyorum ki.
▶ Nerede o eski Ramazan sofraları, bütün aile bir arada olurduk.
▶ O denizin masmavi rengini, o kumsalda yürüyüşleri çok özledim.
Beğeni Cümleleri
Bir davranış veya nesneyle ilgili olumlu duygu ve düşünceleri bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Bu çiçeklerin kokusu o kadar güzel ki âdeta büyülendim.
▶ Ne kadar zarif bir duruşu var, çok etkileyici.
▶ Bu müzik gerçekten ruhumu dinlendiriyor, çok beğendim.
▶ Ellerine sağlık, bu yemek harika olmuş!
▶ Bu manzara muhteşem, gözlerimi alamıyorum.
Şaşırma Cümleleri
Beklenmeyen bir durum karşısında ne yapacağını, nasıl davranacağını bilememe; hayrete düşme anlamı bildiren cümlelerdir.
Örnekler:
▶ Bunca zaman sonra onu karşımda görmeyeyim mi?
▶ Bu kadar kolay pes edeceğini hiç düşünmemiştim.
▶ Bütün bu olanlar rüya mı, gerçek mi anlamıyorum.
Alışkanlık - Terk Edilmiş Alışkanlık
Yapılan işin belli zaman aralıklarında sürekli tekrarlanması alışkanlığı oluşturur.
Örnekler:
▶ Her sabah erken kalkıp yürüyüş yaparım. (Alışkanlık)
▶ Yemeklerden sonra genellikle kahve içerim. (Alışkanlık)
▶ Her akşam yatmadan önce kitap okurum. (Alışkanlık)
▶ Eskiden her gün gazete okurdum. (Terk Edilmiş Alışkanlık)
▶ Küçükken her hafta sonu dedemleri ziyaret ederdik. (Terk Edilmiş Alışkanlık)
▶ Gençliğimde her gün spor yapardım. (Terk Edilmiş Alışkanlık)
Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!
Instagram'da bizi takip edin, yeni içeriklerden anında haberdar olun!

Benzer Yazılar

Yorum gönder