1
Bitişik ve Ayrı Yazılan Dil Yapıları
-ki
Ek Olan Yazımı
ki
Ayrı Yazılan
-da/-de
Bitişik Yazılan
da/de
Ayrı Yazılan
mi
Soru Eki
2
Sayıların Yazımı
3
Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
4
Kısaltmaların Yazımı
Bitişik ve Ayrı Yazılan Dil Yapıları
Ek Olan "-ki"nin Yazımı
▶ Evdeki misafirler henüz gitmedi. (Hangi misafirler?)
▶ Benim kalemim kırmızı, seninki mavi. (Senin olan ne?)
Bağlaç Olan "-ki"nin Yazımı
▶ Hava o kadar güzeldi ki dışarı çıkmak istedik.
▶ Anlaşılan o ki bu işler kolay olmayacak.
Ek Olan "-da / -de / -ta / -te"nin Yazımı
▶ Kitap masada duruyor.
▶ Sınavda başarılı oldum.
Bağlaç Olan "da / de"nin Yazımı
▶ Ben de sinemaya geleceğim.
▶ Hava bugün çok güzel de biraz rüzgarlı.
Soru Eki “mi”nin Yazımı
▶ Akşamki yemeğe gelecek misin?
▶ Kekin yanında çay ister misiniz?
Sayıların Yazımı
Sayılar yazıyla da yazılabilir.
Yirmi yaşına bastığında Paris’e gidecek.
▶ Ancak saat, para tutarı ve ölçülerde rakam kullanılır.
Saat 15.30’da buluşmalıyız.
1000 TL karşılığında bir bilet aldım.
3 litre su içmemiz gerekiyor.
Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır.
Beş yüz yirmi sekiz sayfalık bir kitap aldım.
On birinci sınıfta daha başarılıyım.
Yüzde ve binde işaretleri yazılırken sayılarla işaret arasında boşluk bırakılmaz.
Bu yılki başarı oranı %45, geçen yıl ise %30’dı.
Üretim %60 arttı.
Romen rakamları tarihî olaylarda, yüzyıllarda, hükümdar adlarında, tarihlerde, ayların yazılışında, kitap ve dergi ciltlerinde, kitapların asıl bölümlerinden önceki sayfaların numaralandırılmasında, maddelerin sıralanmasında kullanılır.
XVIII. Yüzyılda Avrupa’da büyük değişim yaşandı.
II. Dünya Savaşı tarihin en büyük felaketlerinden biridir.
Dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve aralarına nokta konur.
2.750.543 kişi festivale katıldı.
9.100.000 kişi bu etkinliği izledi.
Sayılarda kesirler virgülle ayrılır.
3,25 (3 tam, yüzde 25); 5,5 (5 tam, onda 5)
6,8 (6 tam, onda 8); 7,12 (7 tam, yüzde 12)
Sıra sayıları yazıyla ve rakamla gösterilebilir. Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır.
Üçüncü sıradaki kişi çok iyi konuştu.
Beşinci sınıftan sonra diğer dersler başlıyor.
Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir.
Onar onar gruplar hâlinde çalışıyoruz.
Üçer üçer sıralandılar.
Bayağı kesirlere getirilecek ekler alttaki sayı esas alınarak yazılır.
Pastanın 3/4'ünü birlikte tükettik.
Bir zorunluluk olmadıkça cümle rakamla başlamaz.
Saatler ve dakikalar metin içinde yazıyla da yazılabilir.
Saat dokuzu on geçe geleceğim.
Saat yediyi on beş geçiyor, geliyorum.
Dört veya daha çok basamaklı sayıların kolay okunabilmesi amacıyla içinde geçen bin, milyon, milyar ve trilyon sözleri harfle yazılabilir.
1 milyar 200 milyon yatırım yapılacak.
3 bin 100 kişi festivale katıldı.
Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
Cümle büyük harfle başlar.
Annem “Yavaş ol, düşersin!” dedi.
Odaya girdi ve “Herkese merhaba!” diye bağırdı.
O konuşmayı duydum, “Gerçekten çok etkileyiciydi” dedim.
▶ İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar.
Öğretmen şöyle dedi: Herkes hazırlıklarını yapsın.
Başarıya giden yol uzun ve zorludur: Azim ve sabır gerektirir.
Oyun kurallarını açıkladı: Herkes sırayla oynayacak.
▶ İki noktadan sonra cümle ve özel ad niteliğinde olmayan örnekler sıralandığında bunlar büyük harfle başlamaz.
Bu eskiliği siz de çoğu evde görmüşsünüzdür: duvarlarda çiviler, çivi yerleri, lekeler…
Dizeler büyük harfle başlar.
Yola çıkmak hayaldir belki.
Özel adlar büyük harfle başlar.
Ahmet Yılmaz sabah erkenden işe gitti.
Zeynep Gül, o gün çok mutlu görünüyordu.
Fikret Arslan yeni bir iş teklifi aldı.
▶ Kişi adlarından önce ve sonra gelen ünvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar büyük harfle başlar.
Vali Osman Bey halkı bilgilendirdi.
Doktor Ali Şahin hastasını muayene etti.
Kaptan Mehmet, geminin rotasını değiştirdi.
▶ Akrabalık adı olup lakap veya ünvan olarak kullanılan kelimeler büyük harfle başlar.
Erzurumlular, Nene Hatun’u her zaman minnetle anıyor.
Somuncu Baba, İstanbul’un fethinde askerlere ekmek dağıttı.
Kocaeli'nin İzmit ilçesinde dedemin ismi anılıyor.
▶ Akrabalık bildiren kelimeler küçük harfle başlar.
Ali dedemle tatile gideceğiz.
Ebru teyzem bu yıl kesinlikle izne çıkamayacak.
Babamla birlikte sahilde yürüdük.
▶ Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam veya ünvan sözleri büyük harfle başlar.
Öğrenciler Cumhurbaşkanı ile görüşmek istediler.
Başkan Bey, görüşmeleri başlatmak için kürsüye geldi.
Sayın Bakan, bu soruyu çözmek için yardım edecek.
▶ Saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam, mevki, ünvan bildiren kelimeler büyük harfle başlar.
Sayın Vali, tüm halkı selamladı.
Sayın Öğretmenim, yazdığınız mektubu aldım.
Sayın Başkan, şehrin geleceğini tartışmak için toplandı.
▶ Mektuplarda ve resmi yazışmalarda hitaplar büyük harfle başlar.
Sevgili Arkadaşım, seninle çok şey paylaşmak istiyorum.
Kıymetli Öğretmenim, yazdığınız mektubu aldım.
Değerli Başkanım, önerilerinizi sabırsızlıkla bekliyorum.
▶ Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar.
Köpeğimiz Köpük her gün bahçede koşuyor.
Kedi Maviş, her sabah pencereden bakmayı çok sever.
Kuşum Çıtır sabahları ötmekten çok mutlu oluyor.
▶ Millet, boy, oymak adları büyük harfle başlar.
Osmanlılar, Oğuzların Kayı boyundandır.
Türkler, tarih boyunca büyük imparatorluklar kurmuştur.
▶ Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar.
Türkçe, dünyadaki en zengin dillerden biridir.
Çocuklar, İngilizce öğrenmeye başladılar.
▶ Devlet adları büyük harfle başlar.
Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti Ankara’dır.
Almanya, Avrupa Birliği’nin en büyük ekonomilerindendir.
Kanada, dünyanın ikinci en büyük ülkesidir.
▶ Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözler büyük harfle başlar.
Türkler, İslam’ın yayılmasında önemli bir rol oynamıştır.
Hristiyanlar, Noel’i kutlamak için toplandılar.
▶ Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar büyük harfle başlar.
Yüce Tanrı, tüm insanlara barış ve huzur versin.
Allah’ın izniyle, her şeyin üstesinden geleceğiz.
Zeus, Yunan mitolojisinin en güçlü tanrısıdır.
▶ “Tanrı, Allah, İlah” sözleri özel ad olarak kullanılmadıklarında küçük harfle başlar.
Eski Yunan tanrılarını sayabilir misin?
▶ Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar.
NASA tarafından Mars’a ait görüntüler yayımlandı.
▶ “Dünya, güneş, ay” kelimeleri gezegen anlamı dışında kullanıldıklarında küçük harfle başlar.
Bu oda hiç güneş almıyor.
Ay’a gidecek astronotlar eğitim alıyor.
Bugün dünya çapında bir etkinlik düzenlenecek.
▶ Düşünce, hayat tarzı, politika vb. anlamlar bildirildiğinde doğu ve batı sözlerinin ilk harfleri büyük yazılır.
Hedefimiz Batı medeniyetini yakalamak hatta geçmek olmalı.
▶ Yer adları (kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt vb.) büyük harfle başlar.
Afrika, dünyanın ikinci en büyük kıtasıdır.
İstanbul’un Beşiktaş ilçesi çok canlıdır.
Manisa ilinde düzenlenen festival büyük ilgi gördü.
▶ Yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar.
Geçen yıl Erciyes Dağı’na kayağa gitmiştik.
İstanbul Boğazı’ndan geçmeye çalışan gemi karaya oturdu.
Van Gölü, Türkiye’nin en büyük gölüdür.
▶ Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak kelimeleri büyük harfle başlar.
Fatih Caddesi’nde yürüyüş yapmayı çok severim.
Pınarbaşı Mahallesi’ne elektrik verilemeyecekmiş.
Buket Sokağı’nda bir daire satın aldılar.
▶ Özel ada dahil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar.
Konya ili, Etimesgut ilçesi, Uzungöl beldesi, Taflan köyü vb.
▶ Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb. yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar.
Kız Kulesi, İstanbul’un simgelerindendir.
Yavuz Sultan Selim Köprüsü, Boğaz’ın yeni geçiş yollarından biridir.
Topkapı Sarayı, Osmanlı İmparatorluğu’nun en önemli yapılarındandır.
▶ Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda, yer adının ilk harfi büyük yazılır.
Hisar’dan Boğaz’ı seyretmek gibisi yoktur.
▶ Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
Atatürk Orman Çiftliği, organik tarım konusunda büyük başarılar elde etti.
Türk Dil Kurumu, Türkçenin doğru kullanımını destekler.
Sosyal Güvenlik Kurumu, sigorta işlemlerini yönetir.
▶ Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
Kadın haklarıyla ilgili düzenlemeler, Kadın Hakları Kanunu'nda belirtilmiştir.
Bu projede yapılan değişiklikler, Çalışan Hakları Yönetmeliği’ne uygun değildir.
İş Güvenliği Yasası işçi sağlığını korumak için yeni önlemler getirdi.
▶ Kurum, kuruluş, kurul, merkez, bakanlık, üniversite, fakülte, bölüm, kanun, tüzük, yönetmelik ve makam sözleri asılları kastedildiğinde büyük harfle başlar.
Okulların durumuyla ilgili olarak Bakanlık bir açıklama yapmadı.
▶ Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel, beste vb.) her kelimesi büyük harfle başlar.
Gündemi Açıkça gazetesinden takip ediyorum.
Modern Sanat galerisi, yeni sergisi için çok heyecanlıydı.
▶ Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo vb. sözler büyük harfle başlamaz.
Milliyet gazetesi, Türk Dili dergisi, Halı Dokuyan Kızlar tablosu vb.
▶ Kitap, makale, tiyatro eseri, kurum adı vb. özel adlar da yer alan kelimelerin ilk harfleri büyük yazıldığında ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de sözleriyle mı, mi, mu, mü soru eki küçük harfle yazılır.
Mai ve Siyah, Suç ve Ceza, Leyla ile Mecnun gibi klasik eserler Türk edebiyatında önemli yer tutar.
Ben de Yazdım, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bu eserlerin değerini her geçen yıl daha da artırmaktadır.
▶ Özel adın tamamı büyük yazıldığında ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de sözleriyle mı, mi, mu, mü soru eki de büyük harfle yazılır.
DİL VE TARİH-COĞRAFYA FAKÜLTESİ gibi büyük bölümler akademik dünyada saygınlık kazandı.
▶ Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar.
Bu yıl Ramazan Bayramı tatili dokuz gün oldu.
Öğretmenler Günü için birçok hediye satışı yaptık.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, coşkuyla kutlanacak.
▶ Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar.
Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasında Türk kadınının payı büyüktür.
İstanbul'un fethedilmesiyle birlikte Orta Çağ kapanmış, Yeni Çağ başlamıştır.
Sanayi Devrimi, dünyada önemli değişimlere yol açmıştır.
▶ Özel adlardan türetilen bütün kelimeler büyük harfle başlar.
Ziya Gökalp, Türklük mücadelesi veren Türkçü bir aydındır..
▶ Para birimleri büyük harfle başlamaz.
avro, dinar, dolar, lira, kuruş, liret vb.
▶ Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar.
Sokakta oynayan çocuklara Maraş dondurması aldım.
Ustam, İngiliz anahtarı ile çalışırken dikkatli olmanızı söyledi.
Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
Konferans 3 Eylül 2025 Perşembe günü başlayacak.
Belirli bir tarihi belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar.
Ülkemizde kasım ayında çeşitli etkinlikler düzenlenir.
Tabela, levha ve levha niteliğindeki yazılarda geçen kelimeler büyük harfle başlar.
Kısaltmaların Yazımı
Kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları her kelimenin ilk harfinin büyük yazılmasıyla yapılır.
▶ MEB (Millî Eğitim Bakanlığı)
▶ TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
▶ ABD (Amerika Birleşik Devletleri)
Bazen kelimelerin, özellikle son kelimenin birkaç harfinin kısaltmaya alındığı da görülür. Bazen de aradaki kelimelerden hiç harf alınmadığı olur. Bu tür kısaltmalarda, kısaltmanın akılda kalabilmesi için yeni bir kelime oluşturma amacı güdülür.
▶ BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi)
Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmaları kullanılır.
▶ kg (kilogram)
▶ l (litre) vb.
Kuruluş, kitap, dergi ve yön adlarının dışında kalan kelime veya kelime gruplarının kısaltılmasında, ilk harfle birlikte kelimeyi oluşturan temel harfler dikkate alınır.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır.
▶ cm'ye (santimetreye)
▶ gr'ı (gramı)
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde ise kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
▶ NATO'ya (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütüne)
▶ PTT'de (Posta ve Telgraf Teşkilatında)
Kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın okunuşu esas alınır.
▶ UNESCO'ya (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütüne)
Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!
Yorum gönder