Sıralama Tipi Sorular
Çember Tipi Sorular
Şifreleme Tipi Sorular
Kroki Tipi Sorular
Tablo Tipi Sorular
Sözel Mantık Sorularını Çözerken Bunlara Dikkat Edelim!
➜ Örnek: "Merve hem resim hem müzik dersine yazıldı." cümlesinde Merve'nin iki derse de kayıtlı olduğu kesindir.
"Veya / Ya da": Bu bağlaçla birbirine bağlanan iki hükümden en az birinin doğru olması, sonucun doğruluğu için yeterlidir.
➜ Örnek: "Toplantıya Aylin veya Burcu katılacak." cümlesinde ikisinden en az birinin katılması yeterlidir; ikisinin de katılmaması durumu yanlış olur.
Kısıtlayıcılar: "Hariç", "sadece", "yalnız", "ancak" sözcüklerinin geçtiği cümlelerde yargı tek bir noktaya odaklanır. Böyle cümlelerde tek bir doğru veya yanlış hüküm bulunur; diğer ihtimaller değerlendirme dışı bırakılmalıdır.
➜ Örnek: "Sınıfta yalnızca Kerem matematik ödevini yapmamıştır." cümlesi, diğer tüm öğrencilerin ödevi yaptığını kesin biçimde bildirir.
Kıyaslama: "En", "daha", "kadar", "ise" sözcükleri birer karşılaştırma edatıdır. Bu sözcüklerin geçtiği bir cümlede mutlaka nesneler veya durumlar arasında bir kıyaslama yapıldığı sonucuna varılmalıdır.
➜ Örnek: "Ece, Deniz'den daha hızlı koştu." cümlesinden Ece'nin Deniz'i geçtiği kesin biçimde çıkarılabilir.
Belirsiz İhtimaller Hakkında Yargı Kurmama İlkesi: Mantıksal bir kurgu veya şema üzerinde yeri tam olarak netleşmemiş, ancak olası yerleri (ihtimalleri) bilinen bir madde için "kesinlikle doğrudur", "kesinlikle yanlıştır", "söylenebilir" veya "söylenemez" gibi kesin hükümlere varılamaz. Bir madde birden fazla ihtimal barındırıyorsa, o madde hakkında kesin yargı bildirmek mantıksal bir hatadır.
Sıralama Soru Tipi
▶ Örnek:
Bir ofiste çalışan; Ali, Berna, Ceren, Duru, Emir, Furkan ve Galip adlı yedi kişi, yan yana duran yedi farklı masaya aşağıdaki bilgilere göre yerleştirilmiştir:
Öncüller:
Yan yana oturan Ceren ve Emir, 1. masada oturmamaktadır.
Furkan’tan hemen sonraki masada oturan Galip’dir.
Galip 5. masada oturmaktadır.
Ali ile Galip arasında tam 2 masa bulunmaktadır.
Duru, Berna’ten sonraki bir masada oturmaktadır.
Son masada oturan ne Ceren ne de Ali’dır.
Buna göre sıralama şu şekilde oluşturulabilir:
1.Berna 2.Ali 3.Duru 4.Furkan 5.Galip 6.Ceren 7.Emir
Kroki Soru Tipi
Sorunun başında verilen sayılara dikkat et. Pusula verilmemişse standart yön sistemini uygula:
Yukarı: Kuzey
Aşağı: Güney
Sol: Batı
Sağ: Doğu
▶ Örnek:
Bir sınıfın duvar dibindeki sıralarında oturan Ahmet, Ayşe, Berk, Cem, Deniz, Elif, Fatma, Gizem, Hakan, İrem adlı öğrencilerin oturma düzenleriyle ilgili olarak bilinenler şunlardır:
→ Her sırada iki öğrenci oturmaktadır.
→ Ahmet ve Hakan aynı sırada oturmaktadır.
→ Berk ve Deniz aynı sırada oturmaktadır.
→ Elif son sırada oturmaktadır.
→ Fatma ikinci sırada oturmaktadır.
→ Cem üçüncü sırada oturmaktadır.
→ Ayşe’nin hemen arkasında Gizem oturmaktadır.
→ Deniz, İrem'in hemen önünde oturmaktadır.
Buna göre şu şekilde bir yerleştirme yapılabilir:
Çember Soru Tipi
2. Sabit Bilgileri İşleyin Öncüllerdeki kesin bilgileri (örneğin; "A, masanın başında oturuyor" veya "B, C’nin solunda") şemanıza yerleştirin. Sabit noktaları belirlemek, diğer ihtimalleri sınırlamanıza olanak tanır.
3. "Karşılıklı" Konum İlişkilerini Netleştirin Özellikle yuvarlak masalarda "karşısında" ifadesi dikkat gerektirir. Bu ifadeyi şu şekilde somutlaştırın:
Doğrudan Karşılık: "Tam karşısında" veya "tam çaprazında" gibi ifadelerin geometrik karşılığını şemanızda mutlaka işaretleyin.
Hizalama: Eğer masa etrafında çift sayıda kişi varsa, karşılıklı oturma düzeni genellikle bir doğru üzerindedir. Bir kişinin tam karşısını belirlemek için, o kişinin bulunduğu konumdan masanın merkezine bir dik çizgi çekerek karşı kenarındaki noktayı tespit edin.
Dikkat: Yuvarlak masalarda "sağ" ve "sol" kavramları, kişilerin masaya göre konumuna (yüzlerinin merkeze dönük olmasına) göre belirlenir. Masayı çizerken kendinizi masada oturan biri olarak hayal etmek, sağ ve sol yönlerini karıştırmanızı önleyecektir.
▶ Örnek:
Bir yuvarlak masa etrafında Ayşe, Gökçe, Ali, Mehmet, Fatma, Nur, Nazmiye ve Derya oturmaktadır. Bu kişilerin oturma düzenleri ile ilgili bilinenler şunlardır:
→ Ali ile Derya’nın arasında Gökçe bulunmaktadır.
→ Nur ve Mehmet yan yana oturmaktadırlar.
→ Gökçe’nin tam karşısında Nur oturmaktadır.
→ Mehmet ile Ali’nin arasında Fatma vardır.
→ Fatma’nın tam karşısında Ayşe bulunmaktadır.
Bu bilgilere göre aşağıdaki yerleşimler oluşturulabilir:
Tabloya Yerleştirme Soru Tipi
Sorularda sıklıkla karşılaşılan gruplamalar (örneğin, kursa gidenler grubu, etkinlikler grubu, yemek tercihleri vb.) tespit edilmelidir. Bu gruplamaları belirlemek için metindeki bağlaçlara özellikle dikkat edilmelidir. Bağlaçlar, farklı gruplar arasındaki ilişkileri ve ayrımları anlamamızı sağlar.
▶ Örnek:
Hafta içi her gün farklı bir grup dersinin yapıldığı ve katılımcılara farklı içeceklerin ikram edildiği spor salonunda hafta içi günlerde yapılan pilates, zumba, yoga, kardiyo ve dans dersleri ile ikram edilen detoks suyu, protein içeceği, kahve, yeşil çay ve meyve suyu günleriyle ilgili bilinenler şunlardır:
→ Pilates dersi salı günü, kahve ikramı ise çarşamba günü yapılmaktadır.
→ Protein içeceği ve kardiyo dersi; pilates dersinden sonraki, yeşil çay ikramından önceki bir gün birlikte sunulmaktadır.
→ Zumba dersi çarşamba günü değildir.
→ Dans dersi, kahve ikramından daha sonraki bir gün yapılmaktadır.
Bu bilgilerden hareketle aşağıdaki tablo oluşturulabilir. Detoks suyu ve meyve suyu tabloya yerleştirilemez. Pazartesi ve salı günü bu ikisi ikram edilmiş ama hangi gün olduğu kesin değildir. Yoga ise derslerde boş gün sadece çarşamba günü kaldığı için kendiliğinden yerleşti.
Şifreleme Soru Tipi
▶ Örnek:
Bir arşiv biriminde belgeler şu yöntemle şifrelenmektedir:
Kelime tam ortadan ikiye bölünür. (Harf sayısı tek ise, tam ortadaki harf işlem yapılmadan yeni kelimenin sonuna eklenir.)
İkinci parça başa alınır, birinci parça sona atılır (yer değiştirilir).
Yeni oluşan kelimenin tüm harfleri Türk alfabesinde 1 sıra ileri kaydırılır.
Bu kurala göre "KELEBEK" kelimesinin şifreli hâli şu şekilde bulunur:
KEL - E - BEK → (yer değiştirme) → BEK + KEL = BEKKEL → (harfleri 1 sıra ileri kaydırma) → CFLLFM → (ortadaki "E" harfini sona ekle) → CFLLFME
