Öğrenci, dinlediğinden/izlediğinden hareketle metindeki karşılaştırılabilir unsurlara ilişkin özellikleri belirler. Bu kapsamda metnin farklı bölümlerinde yer alan duygu, düşünce, görüş, kahraman, dil kullanımı gibi karşılaştırılabilir unsurlara ilişkin özellikler tespit edilir. Dinlenenden/izlenenden hareketle listelenen iletiler; önem, doğruluk, güvenirlik, öncelik-sonralık bakımından benzerlik ve farklılıkları listelenerek karşılaştırılır. Dinlediğindeki/izlediğindeki içeriği önem, doğruluk, güvenirlik, öncelik ve sonralık bakımından karşılaştırır.

Özetle,

a) İçeriğin farklı bölümlerindeki karşılaştırılabilir unsurlara (duygu, düşünce, görüş, kahraman, dil kullanımı vb.) ilişkin özellikleri belirler.
b) Belirlenen özelliklerden hareketle benzerlikleri listeler.
c) Belirlenen özelliklerden hareketle farklılıkları listeler.

7. Sınıflar İçin Ek Açıklama,

Dinlediğindeki/izlediğindeki içeriği önem, doğruluk, güvenirlik, öncelik ve sonralık bakımından karşılaştırır.

Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:

Bu dinleme metnini kendi içinde karşılaştıran bir öğrenci, yazarın edebi hayatındaki değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisini söyleyemez?

A) Yazarın ilk dönem öykülerindeki kahramanlar ile sonraki eserlerindeki kahramanların hayata bakış açıları (duygu ve düşünceleri) birbirine zıttır.
B) Yazarın dili kullanma biçimi zamanla değişmiş, süslü ve ağır bir anlatımdan sade bir anlatıma geçilmiştir.
C) Yazarın Anadolu’yu gezmesi, eserlerindeki karamsarlığın artmasına ve kahramanların daha umutsuz olmasına yol açmıştır.
D) Dinlenen metnin farklı bölümleri karşılaştırıldığında, yazarın eskiden karmaşık olan dil kullanımının sonradan anlaşılır bir hâle geldiği görülmektedir.

Cevap Açıklaması:

• Metinde yazarın Anadolu’yu gezdikten sonra eserlerindeki karanlığın dağıldığı ve kahramanlarının umutlu hâle geldiği açıkça belirtilmiştir. C seçeneğinde ise bunun tam tersi bir durum iddia edildiği için bu yargı metnin kendi içindeki doğruluk ve öncelik-sonralık karşılaştırmasına aykırıdır. A, B ve D seçenekleri ise metnin farklı bölümlerinden başarıyla çıkarılabilecek doğru karşılaştırmalardır.
• Doğru Cevap: C

Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:

Bu metni kendi içinde değerlendirerek halk şiiri ile divan şiirini dil kullanımı (sadelik/ağırlık) ve kullanılan söz sanatları bakımından karşılaştırınız. Aralarındaki farklılıkları ve bir âdet benzerliği yazınız.

Cevap Örneği:

• Farklılıklar (Dil Kullanımı ve Söz Sanatları): “Halk şiiri çok yalın, sade ve herkesin anlayabileceği bir dil kullanırken; divan şiiri ağır, karmaşık ve anlaşılması için sözcük birikimi gerektiren bir dil kullanır. Ayrıca halk şiirindeki söz sanatları günlük yaşamdan tanıdık benzetmeler içerirken, divan şiirindeki söz sanatları daha sıkı kurallı ve karmaşıktır.”
• Benzerlik: “Her iki şiir türü de konu olarak aşkı ve doğayı işlemektedir.”