• Karşılaştırma becerisine yönelik çalışmalar iki şekilde yapılabilir. Birincisinde dinlenen/izlenenin kendi içinde karşılaştırması yapılır.
• Öğrenci, verilen veya belirlenen bir unsurun (duygu, düşünce, görüş, kahraman, dil kullanımı vb.) dinlediğinin/izlediğinin farklı bölümlerinde ne şekilde veya hangi özellikleri gösterecek şekilde geçtiğini belirler. Daha sonra bu özellikleri; önem, doğruluk, güvenirlik, öncelik-sonralık veya belirlenen başka bir yönden benzerlik ve farklılıkları ortaya koyarak karşılaştırır.
• İkincisinde ise metinler arası karşılaştırma yapılır. Öğrenci dinlediği/izlediği ile daha önce dinlediği/izlediği veya okuduğu bir metni; içerik, dil, yapı veya kaynağı bakımından karşılaştırır.
• Öğrenci önce dinlediği/izlediği ve onunla karşılaştıracağı diğer metni belirlenen unsurun detayları açısından inceler, bu unsura ilişkin detayları her iki metin için ayrı ayrı belirler.
• Devamında belirlediği detaylardan hareketle benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koyarak karşılaştırmayı yapar. Metinler arası karşılaştırmada her sınıf seviyesinde bir unsura odaklanılır ancak 6, 7 ve 8. sınıflarda gerek görülmesi hâlinde önceki sınıf seviyelerinde odaklanılan unsurlara da yer verilebilir.

Öğrenme Çıktısı Sınıf Seviyesine Göre Kodları: T.D.5.8. | T.D.6.8. | T.D.7.8. | T.D.8.8.

Özetle,

a) Karşılaştırılabilir unsurlara ilişkin özellikleri belirler.
b) Belirlediği unsurlardaki benzerlikleri listeler.
c) Belirlediği unsurlardaki farklılıkları listeler.

5. Sınıflar İçin Açıklama,

• Metinler arası karşılaştırmada dinledikleri/izledikleri ile diğer metinler içerik (şahıs ve/veya varlıklar ile bunların davranışları, karakter özellikleri, olay vb.; ileri sürülen görüşler, ana düşünce ve yardımcı düşünceler, seçilen örnekler vb.) açısından karşılaştırılır.

6. Sınıflar İçin Açıklama,

• Metinler arası karşılaştırmada dinledikleri/izledikleri ile diğer metinler kullanılan dil (kelime seçimleri, cümle uzunlukları vb.) açısından karşılaştırılır.

7. Sınıflar İçin Açıklama,

• Metinler arası karşılaştırmada dinledikleri/ izledikleri ile diğer metinler organizasyon (olay örgüsü; serim, düğüm, çözüm bölümlerinin yapılandırılması, düşünceler arası bağlantılar; giriş, gelişme ve sonuç bölümleri ve bunlar arasındaki akış vb.) karşılaştırılır.

8. Sınıflar İçin Açıklama,

• Metinler arası karşılaştırmada dinledikleri/izledikleri ile diğer metinler; kaynağın bakış açısı, amacı, niyeti, tutumu, yaklaşımı vb. açısından karşılaştırılır.

Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:

Bu dinleme metnini kendi içinde karşılaştıran bir öğrenci, yazarın edebi hayatındaki değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisini söyleyemez?

A) Yazarın ilk dönem öykülerindeki kahramanlar ile sonraki eserlerindeki kahramanların hayata bakış açıları (duygu ve düşünceleri) birbirine zıttır.
B) Yazarın dili kullanma biçimi zamanla değişmiş, süslü ve ağır bir anlatımdan sade bir anlatıma geçilmiştir.
C) Yazarın Anadolu’yu gezmesi, eserlerindeki karamsarlığın artmasına ve kahramanların daha umutsuz olmasına yol açmıştır.
D) Dinlenen metnin farklı bölümleri karşılaştırıldığında, yazarın eskiden karmaşık olan dil kullanımının sonradan anlaşılır bir hâle geldiği görülmektedir.

Cevap Açıklaması:

• Metinde yazarın Anadolu’yu gezdikten sonra eserlerindeki karanlığın dağıldığı ve kahramanlarının umutlu hâle geldiği açıkça belirtilmiştir. C seçeneğinde ise bunun tam tersi bir durum iddia edildiği için bu yargı metnin kendi içindeki doğruluk ve öncelik-sonralık karşılaştırmasına aykırıdır. A, B ve D seçenekleri ise metnin farklı bölümlerinden başarıyla çıkarılabilecek doğru karşılaştırmalardır.
• Doğru Cevap: C

Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:

Bu metni kendi içinde değerlendirerek halk şiiri ile divan şiirini dil kullanımı (sadelik/ağırlık) ve kullanılan söz sanatları bakımından karşılaştırınız. Aralarındaki farklılıkları ve bir âdet benzerliği yazınız.

Cevap Örneği:

• Farklılıklar (Dil Kullanımı ve Söz Sanatları): “Halk şiiri çok yalın, sade ve herkesin anlayabileceği bir dil kullanırken; divan şiiri ağır, karmaşık ve anlaşılması için sözcük birikimi gerektiren bir dil kullanır. Ayrıca halk şiirindeki söz sanatları günlük yaşamdan tanıdık benzetmeler içerirken, divan şiirindeki söz sanatları daha sıkı kurallı ve karmaşıktır.”
• Benzerlik: “Her iki şiir türü de konu olarak aşkı ve doğayı işlemektedir.”