Öğrenci farklı dinleme/izleme kaynaklarındaki metinlerin karşılaştırılabilir unsurlarına ilişkin özellikleri belirler. Metinlerin içeriğinden, dilinden, organizasyonundan ve kaynağından hareketle iletileri, benzerlik ve farklılıkları listeleyerek karşılaştırır.

Özetle,

a) Dinlediklerindeki/izlediklerindeki karşılaştırılabilir unsurlara ilişkin özellikleri belirler.
b) Belirlenen özelliklerden hareketle benzerlikleri listeler.
c) Belirlenen özelliklerden hareketle farklılıkları listeler.

7. Sınıflar İçin Ek Açıklama,

7. sınıf seviyesinde dinlediklerinin/izlediklerinin içeriğini (olaylar, kahramanlar, kahramanların davranışları ve karakter özellikleri, ileri sürülen görüşler, ana düşünce ve yardımcı düşünceler, seçilen örnekler vb.), dilini (dil sadeliği, kelime seçimleri, cümle uzunlukları vb.) ve organizasyonunu (olay örgüsü, serim, düğüm, çözüm bölümlerinin yapılandırılması; düşünceler arası bağlantılar, giriş, gelişme ve sonuç bölümleri ve bunlar arasındaki akış vb.) karşılaştırır.

Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:

1. Video Betimlemesi: Bir bilim insanının katıldığı bir belgeseldir. Bilim insanı, gezegenlerin Güneş’e olan uzaklıklarını, yörünge hızlarını ve atmosfer yapılarını uzun ve terimsel cümlelerle, nesnel bir şekilde anlatmaktadır. Videonun akışı “giriş, gelişme ve sonuç” şeklinde düzenlenmiştir.

2. Video Betimlemesi: Animasyon türünde kısa bir çizgi filmdir. Astronot olmak isteyen “Can” adında bir çocuğun rüyasında gezegenleri ziyaret etmesi anlatılmaktadır. Gezegenler Can’la konuşmakta, ona kendilerini kısa ve eğlenceli cümlelerle tanıtmaktadır. Olaylar “serim, düğüm, çözüm” planına göre ilerlemektedir.

Buna göre Elif’in bu iki video arasında yapacağı aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?

A) İki videonun ele aldığı konu benzerdir.
B) 1. videoda bilgi verici bir dil ve nesnel anlatım varken 2. videoda kurgusal bir anlatım tercih edilmiştir.
C) Her iki videonun da organizasyon yapısı tamamen aynıdır.
D) 1. videonun içeriği bilimsel gerçeklere dayanırken 2. videonun içeriği kahramanların başından geçen hayali olaylara dayanmaktadır.

Cevap Açıklaması:

• Öğrenme çıktısı, farklı kaynaklardan dinlenen/izlenen metinlerin içeriğini, dilini ve organizasyonunu karşılaştırmayı hedefler. Soru kökünde 1. videonun “giriş, gelişme, sonuç” (bilgilendirici metin yapısı), 2. videonun ise “serim, düğüm, çözüm” (olay yazısı yapısı) düzeninde olduğu açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle iki metnin organizasyon yapısının tamamen aynı olduğu söylenemez. A, B ve D seçenekleri ise içerik ve dil bakımından yapılmış doğru karşılaştırmalardır.
• Doğru Cevap: C

Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:

Bu iki farklı ses kaydını şema kullanarak karşılaştırınız. Kayıtların benzer olan yönünü şemanın kesişim kümesine (ortaya), farklı olan yönlerini (dil kullanımı ve içerik türü bakımından) ise şemanın ayrı kümelerine gelecek şekilde yazarak açıklayınız.

Cevap Örneği:

• Benzerlik (Kesişim): Her iki ses kaydının da ortak noktası “teknoloji/akıllı telefon kullanımı ve bunun olumsuz sonuçları (göz ağrısı vb.)” konusunu ele almalarıdır.
• 1. Kaydın Farklılıkları: İçerik olarak nesnel istatistiklere ve bilimsel gerçeklere dayanır. Dil kullanımı resmi, ciddi ve bilgilendiricidir. Organizasyon yapısı haber metni (giriş-gelişme-sonuç) şeklindedir.
• 2. Kaydın Farklılıkları: İçerik olarak öznel bir deneyime, duygulara (pişmanlık) ve olay örgüsüne dayanır. Dil kullanımı günlük, samimi ve sadedir. Organizasyon yapısı bir olay yazısı (serim-düğüm-çözüm) şeklindedir.