1. Başlık: T.D.7.11. Dinlediğindeki/izlediğindeki unsurları sınıflandırabilme

Metin inceleme çalışmaları kapsamında metnin unsurları (metinde geçen kavram, nesne, varlık, bilgi, olay veya durumlar) çeşitli özellikleri (tür, nitelik, gerçek-hayal ürünü olma durumu, öznellik-nesnellik, öncelik-sonralık vb.) bakımından sınıflandırılır. Bu kapsamda ilk olarak öğrencinin sınıflandırmada kullanacağı ölçütleri belirlemesi sağlanır. Ardından metnin unsurlarını belirlenen ölçütlerden hareketle ayrıştırıp tasnif etmeleri ve ortaya çıkan grupları adlandırmaları/etiketlemeleri istenir. Son olarak ortaya çıkan sınıflama sonuçlarını liste, tablo, grafik veya şekillerden uygun olanıyla sunmasına yönelik etkinlikler yaptırılır.

Özetle,

a) Sınıflandırma ölçütlerini belirler.
b) Dinlediğindeki/izlediğindeki unsurları belirlediği ölçütlere göre ayrıştırır.
c) Ayrıştırılan unsurları ayırt edici özelliklerden hareketle tasnif eder.
ç) Tasniflerini ölçütlerden hareketle adlandırır/etiketler.

7. Sınıflar İçin Ek Açıklama,

Dinlediğinde/izlediğinde geçen kavram, nesne, varlık, bilgi, olay, durum vb.ni birden fazla ölçüt (tür, gerçek-hayal ürünü olma durumu, öznellik-nesnellik, öncelik-sonralık veya belirlenen başka bir nitelik) bakımından sınıflandırır ve uygun biçimde (liste, tablo, grafik, şekil vb.) sunar.
Daha önce dinlediklerinde/izlediklerinde verilen bilgileri kullanarak ölçüt belirler ve yeni dinlediğindeki/izlediğindeki kavram, nesne, varlık, bilgi, olay vb.ni sınıflandırır.

Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:

7. sınıf öğrencisi Arda, uzay hakkında izlediği bir belgeselde geçen cümleleri “öznellik ve nesnellik” ölçütüne göre sınıflandırmak istemektedir. Belgeselde geçen cümleler şunlardır:

1. Mars’ın yüzeyi demir oksit içerdiği için kızıl bir renge sahiptir.
2. Bence evrendeki en büyüleyici gezegen, etrafındaki görkemli halkalarla Satürn’dür.
3. Güneş sistemimizdeki en büyük gezegen Jüpiter’dir.
4. Uzay boşluğunda süzülen astronotların manzarası insanı derinden etkiliyor.

Buna göre Arda’nın yaptığı aşağıdaki sınıflandırmalardan hangisi doğrudur?

A) Nesnel Cümleler: 1 ve 2 / Öznel Cümleler: 3 ve 4
B) Nesnel Cümleler: 1 ve 3 / Öznel Cümleler: 2 ve 4
C) Nesnel Cümleler: 2 ve 4 / Öznel Cümleler: 1 ve 3
D) Nesnel Cümleler: 3 ve 4 / Öznel Cümleler: 1 ve 2

Cevap Açıklaması:

• Sınıflandırma ölçütü “öznellik (kişisel görüş) ve nesnellik (kanıtlanabilir gerçek)” olarak belirlenmiştir. 1 numaralı cümle (Mars’ın renginin sebebi) ve 3 numaralı cümle (Jüpiter’in büyüklüğü) bilimsel olarak kanıtlanabilir, kişiden kişiye değişmeyen nesnel yargılardır. 2 numaralı cümle (“Bence… büyüleyici”) ve 4 numaralı cümle (“insanı derinden etkiliyor”) ise kişisel beğeni ve duygu ifade ettiği için öznel yargılardır. Bu tasnif en doğru şekilde B seçeneğinde verilmiştir.
• Doğru Cevap: B

Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:

Bu dinleme metnindeki varlıkları ve eylemleri “Gerçek Hayatta Olabilecekler” ve “Hayal Ürünü Olanlar” ölçütlerine göre sınıflandırınız. Sınıflandırma sonuçlarınızı iki sütunlu bir tablo veya liste hâlinde yazınız.

Cevap Örneği:

• Gerçek Hayatta Olabilecekler (Gerçek Unsurlar): Ayının yürümesi, ayının kış uykusuna yatmak için mağarasına girmesi, ulu meşe ağacının ormanda bulunması, ayının uykuya dalması.
• Hayal Ürünü Olanlar (Kurgusal Unsurlar): Meşe ağacının konuşması, kanatlı bir atın gökyüzünden inmesi, atın altın bir elma hediye etmesi, ayının ağacın sözlerine gülümseyerek karşılık vermesi.