Öğrencinin okuma öncesinde ilgi ve ihtiyaçlarını, okuma faaliyetinin amacını, materyalin özelliklerini, okumaya ayrılan süre ve bilgiye erişim olanaklarını analiz etmesi sağlanır. Öğrenci analiz sonuçlarından hareketle okuma sürecinde kullanacağı strateji ve yöntemi seçer. Gerektiğinde seçimleri üzerinde üst bilişsel izlemeye (metni anlayıp anlamama veya amacına ulaşıp ulaşmama durumu) bağlı düzenlemeler yapar.
Öğrencinin seçim yapabilmesi için öncelikle strateji ve yöntemleri bağımsız olarak uygulayabilecek düzeye erişmesi gerekir. Bu nedenle strateji ve yöntemlerin öğretimi, Kademeli Sorumluluk Devri Modeli ile yapılır. Öğretimi yapılan tüm stratejilerin sonraki uygun okumalarda kullanımı sağlanır.
Özetle,
a) Faaliyetin amacını, ilgi ve ihtiyaçlarını, materyalin özelliklerini, süre ve bilgiye erişim olanaklarını analiz ederek görüş oluşturur.
b) Analiz sonuçları doğrultusunda okurken kullanacağı strateji ve yöntemleri seçer ve seçimleri üzerinde zamana veya üst bilişsel izlemeye bağlı düzenlemeler yapar.
7. Sınıf İçin Ek Açıklama,
7. sınıfta metin yapılarının analizi ve bilgileri organize etme (sebep-sonuç metin yapısı, problem-çözüm metin yapısı) stratejilerinin öğretimi yapılır.
Akıcı okuma problemi olan öğrenci sayısının çok olduğu sınıflarda koro hâlinde okuma, okuma tiyatrosu, tekrarlı okuma, eşli okuma, arkadaşla okuma ve ezberleme yöntem ve tekniklerine ağırlık verilmeli, tüm okumalar olabildiğince sesli yapılmalıdır. Akıcı okumayı geliştirmeye yönelik bu yöntem ve teknikler öğrencinin seçeceği yöntem ve teknikler olmayıp öğretmen tarafından seçilip uygulanmalıdır.
Okunan metindeki yüzey anlamı elde etmeye veya okuma öncesi, sırası ve sonrasında metindeki bilgileri organize etmeye imkân sağlayan göz atarak okuma, tahmin ederek okuma, not alarak okuma, işaretleyerek okuma, özetleyerek okuma yöntem ve teknikleri öğrencinin faaliyet analizi sonrasında seçim yapabileceği yöntemlerdir. Bunlardan stratejilerle ilişkili olanlar, strateji öğretimini takip eden okumalarda kullanılmalıdır. Ayrıca ihtiyaç duyulması hâlinde bu yöntemlerin kullanımına ilişkin de Kademeli Sorumluluk Devri Modeli ile öğretim yapılır.
Metni daha detaylı ele almaya imkân sağlayan, soru sorarak okuma, tartışarak okuma, eleştirel okuma yöntemleri derin anlamlara ulaşma amacıyla öğretmenin ve faaliyet analizi sonrasında öğrencinin seçebileceği yöntemlerdir. Bunlardan soru sorarak okumanın 6. sınıfta ilgili stratejinin öğretimi sonrasında kullanımı sağlanır. Tartışarak okuma yöntemi de sınıftan itibaren kullanılmaya başlanır.
Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:
7. sınıf öğrencisi Arda, fen bilimleri projesi için "Okyanuslardaki Plastik Kirliliği ve Temizleme Yöntemleri" başlıklı bilimsel bir makale okumaktadır. Arda'nın amacı, bu kirliliğin deniz canlılarına nasıl zarar verdiğini anlamak ve önerilen teknik çözümleri not etmektir.
Arda'nın okuma amacına ve metnin içeriğine göre aşağıdaki stratejilerden hangisini seçmesi en etkili yönetim biçimi olur?
Arda'nın okuma amacına ve metnin içeriğine göre aşağıdaki stratejilerden hangisini seçmesi en etkili yönetim biçimi olur?
A) Metindeki olayları sadece oluş sırasına göre listeleyen kronolojik akış şemasını kullanması.
B) Metni hiç durmadan, sadece kelimeleri seslendirerek yüzeysel okuma yapması.
C) Metni sebep-sonuç ve problem-çözüm yapılarına göre analiz edip, kirliliğin etkilerini ve çözüm önerilerini bir grafik organize ediciye aktarması.
D) Metnin sadece sonuç bölümüne bakıp, kirliliğin nedenlerini incelemeden okumayı sonlandırması
B) Metni hiç durmadan, sadece kelimeleri seslendirerek yüzeysel okuma yapması.
C) Metni sebep-sonuç ve problem-çözüm yapılarına göre analiz edip, kirliliğin etkilerini ve çözüm önerilerini bir grafik organize ediciye aktarması.
D) Metnin sadece sonuç bölümüne bakıp, kirliliğin nedenlerini incelemeden okumayı sonlandırması
Çözüm:
Arda, kirliliğin "nasıl zarar verdiğini" (sebep-sonuç) ve "temizleme yöntemlerini" (problem-çözüm) öğrenmek istemektedir. Bu nedenle metin yapısını bu iki stratejiye göre çözümlemesi ve bilgileri organize etmesi (not alması, şemalaştırması) tam olarak kazanımın hedeflediği üst düzey okuma becerisidir.
Doğru Cevap: C
Doğru Cevap: C
Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:
Aşağıdaki kısa metni okuyunuz ve ardından strateji seçiminizi yöneterek soruları cevaplayınız.
"Son yıllarda dünya genelinde yaşanan aşırı sıcaklar ve düzensiz yağışlar, tarım arazilerinin hızla kurumasına (kuraklığa) yol açmaktadır. Bu durum, çiftçilerin hasat miktarının düşmesine ve dolayısıyla gıda fiyatlarının hızla artmasına sebep olmaktadır. Uzmanlar, bu krizin önüne geçebilmek için 'akıllı sulama sistemleri'nin ve suya daha az ihtiyaç duyan 'kuraklığa dayanıklı tohumların' yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulamaktadır."
Bu metni okurken temel amacınız nedir? (Bilgi edinmek mi, çözüm bulmak mı?)
Metni analiz ederken hangi metin yapısını (sebep-sonuç mu, problem-çözüm mü yoksa her ikisi mi?) kullanmalısınız?
Aşağıdaki boşlukları metne göre doldurarak bilgiyi düzenleyiniz.
"Son yıllarda dünya genelinde yaşanan aşırı sıcaklar ve düzensiz yağışlar, tarım arazilerinin hızla kurumasına (kuraklığa) yol açmaktadır. Bu durum, çiftçilerin hasat miktarının düşmesine ve dolayısıyla gıda fiyatlarının hızla artmasına sebep olmaktadır. Uzmanlar, bu krizin önüne geçebilmek için 'akıllı sulama sistemleri'nin ve suya daha az ihtiyaç duyan 'kuraklığa dayanıklı tohumların' yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulamaktadır."
Bu metni okurken temel amacınız nedir? (Bilgi edinmek mi, çözüm bulmak mı?)
Metni analiz ederken hangi metin yapısını (sebep-sonuç mu, problem-çözüm mü yoksa her ikisi mi?) kullanmalısınız?
Aşağıdaki boşlukları metne göre doldurarak bilgiyi düzenleyiniz.
Problem: ............................................................
Sebep: ................................................................
Önerilen Çözümler: .............................................
Sebep: ................................................................
Önerilen Çözümler: .............................................
Cevap Örneği:
1. Analiz: Kuraklığın nedenlerini ve bu duruma karşı geliştirilen çözüm yollarını öğrenerek bilgi edinmek.
2. Strateji Seçimi: Metinde hem olayların nedenleri (sıcaklık artışı -> kuraklık) hem de bir soruna karşı öneriler (akıllı sulama vb.) yer aldığı için "Her ikisi de" seçilmelidir.
3. Organize Etme:
Problem: Tarım arazilerinin kuruması ve gıda fiyatlarının artması.
Sebep: Aşırı sıcaklar ve düzensiz yağışlar.
Önerilen Çözümler: Akıllı sulama sistemleri ve kuraklığa dayanıklı tohum kullanımı.
2. Strateji Seçimi: Metinde hem olayların nedenleri (sıcaklık artışı -> kuraklık) hem de bir soruna karşı öneriler (akıllı sulama vb.) yer aldığı için "Her ikisi de" seçilmelidir.
3. Organize Etme:
Problem: Tarım arazilerinin kuruması ve gıda fiyatlarının artması.
Sebep: Aşırı sıcaklar ve düzensiz yağışlar.
Önerilen Çözümler: Akıllı sulama sistemleri ve kuraklığa dayanıklı tohum kullanımı.
Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!
Yorum gönder