Öğrencinin okuyacağı metnin içeriğine yönelik tahminde bulunması üç aşamada sağlanır. Birinci aşamada öğrencinin metnin başlığından, görsellerinden veya okunan kısmından hareketle içeriğe ilişkin ipuçlarını belirlemesi istenir. İkinci aşamada, belirledikleri ipuçlarıyla ön bilgileri arasında ilişki kurarak metnin tamamı veya okunacak kısmıyla alakalı mantıklı tahminlerde bulunması sağlanır. Tahminlerin gerekçelerine özellikle dikkat edilir. Bu çalışma, ilerleyen bölümlerde tahminlerin doğrulanmasıyla son bulur.
Özetle,
a) Okuyacağı metnin başlık, görsel ve/veya belirli bir bölümünden hareketle içerikle ilgili ipuçlarını belirleyip ön bilgileriyle ilişkilendirir.
b) Metnin içeriği veya sonraki bölümleriyle ilgili mantıklı tahminde bulunur.
c) Tahmininin doğruluğunu kontrol edip yargıya ulaşır.
Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:
6. sınıf öğrencisi Metin, kütüphanede bir kitabın kapağını incelemektedir. Kitabın başlığı "Geleceğin Son Tohumu"dur. Kitap kapağında ise cam bir fanus içinde parlayan yeşil bir filiz ve arka planda metalik, gri binalarla kaplı susuz bir şehir görseli yer almaktadır.
Metin'in bu ipuçlarından hareketle yapacağı aşağıdaki tahminlerden hangisi en mantıklı ve gerekçelidir?
Metin'in bu ipuçlarından hareketle yapacağı aşağıdaki tahminlerden hangisi en mantıklı ve gerekçelidir?
A) Bu kitap muhtemelen bir yemek tarifleri kitabıdır çünkü kapakta bir bitki görseli kullanılmıştır.
B) Metin, teknolojinin doğayı tamamen yok ettiği bir dünyada hayatta kalmaya çalışan son bitkinin hikâyesini anlatıyor olabilir; çünkü "son tohum" ifadesi ve susuz şehir görseli bunu desteklemektedir.
C) Kitabın içeriği tamamen uzay yolculuklarıyla ilgilidir çünkü kapaktaki metalik binalar bize sadece Mars gezegenini çağrıştırmaktadır.
D) Bu bir şiir kitabıdır çünkü bitki filizleri her zaman duygusal bir yalnızlığı ve aşkı temsil eder.
B) Metin, teknolojinin doğayı tamamen yok ettiği bir dünyada hayatta kalmaya çalışan son bitkinin hikâyesini anlatıyor olabilir; çünkü "son tohum" ifadesi ve susuz şehir görseli bunu desteklemektedir.
C) Kitabın içeriği tamamen uzay yolculuklarıyla ilgilidir çünkü kapaktaki metalik binalar bize sadece Mars gezegenini çağrıştırmaktadır.
D) Bu bir şiir kitabıdır çünkü bitki filizleri her zaman duygusal bir yalnızlığı ve aşkı temsil eder.
Çözüm:
Tahmin yürütme kazanımında en önemli nokta, tahminin metindeki ipuçlarıyla (kanıtlarla) desteklenmesidir. "Geleceğin Son Tohumu" başlığı ile "gri binalar" ve "fanus içindeki filiz" görselleri yan yana geldiğinde; doğanın yok olduğu bir gelecekteki korunmaya çalışılan son bitki teması en mantıklı tahmindir. B seçeneğinde bu tahmin, hem başlığa hem de görsele dayandırılarak gerekçelendirilmiştir. Diğer seçeneklerdeki tahminler ya ipuçlarıyla çelişmekte ya da aşırı zorlama yorumlar içermektedir.
Cevap: B
Cevap: B
Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:
Aşağıdaki metnin başlığını ve giriş cümlesini okuyunuz ve altındaki soruları cevaplayınız.
Karanlık Mağaranın Fısıltısı
Ege, elindeki fenerin titreyen ışığıyla mağaranın derinliklerine doğru ilerlerken, kayaların arasından gelen o garip ve ince sesi duyunca aniden durdu; bu bir rüzgâr sesi olamazdı…
Karanlık Mağaranın Fısıltısı
Ege, elindeki fenerin titreyen ışığıyla mağaranın derinliklerine doğru ilerlerken, kayaların arasından gelen o garip ve ince sesi duyunca aniden durdu; bu bir rüzgâr sesi olamazdı…
1. Başlıktan ve ilk cümleden yola çıkarak belirlediğiniz iki önemli ipucunu yazınız.
2. Sizce Ege az sonra ne ile karşılaşacak? Tahmininizi "Çünkü..." ifadesini kullanarak gerekçelendiriniz.
3. Eğer metin "Ege'nin orada yaralı bir kuş bulmasıyla" devam etseydi, tahmininiz ne yönde değişirdi? (Tahmininizin tutup tutmadığını değerlendiriniz.)
2. Sizce Ege az sonra ne ile karşılaşacak? Tahmininizi "Çünkü..." ifadesini kullanarak gerekçelendiriniz.
3. Eğer metin "Ege'nin orada yaralı bir kuş bulmasıyla" devam etseydi, tahmininiz ne yönde değişirdi? (Tahmininizin tutup tutmadığını değerlendiriniz.)
Cevap Örneği:
1. İpuçları: "Karanlık Mağara" ve "Rüzgâr sesi olamayacak kadar garip/ince bir fısıltı."
2. Tahmin ve Gerekçe: "Ege az sonra orada mahsur kalmış bir hayvanla veya bir arkadaşıyla karşılaşacak. Çünkü metinde sesin rüzgâra ait olmadığı vurgulanıyor ve 'fısıltı' ifadesi canlı bir varlığı işaret ediyor."
3. Doğrulama: "Eğer yaralı bir kuş çıksaydı tahminim genel olarak doğru çıkmış olurdu çünkü sesin canlı bir varlığa ait olduğunu öngörmüştüm. Ancak tam türünü (kuş olduğunu) bilmediğim için tahmini biraz daha daraltmam gerektiğini anlardım."
2. Tahmin ve Gerekçe: "Ege az sonra orada mahsur kalmış bir hayvanla veya bir arkadaşıyla karşılaşacak. Çünkü metinde sesin rüzgâra ait olmadığı vurgulanıyor ve 'fısıltı' ifadesi canlı bir varlığı işaret ediyor."
3. Doğrulama: "Eğer yaralı bir kuş çıksaydı tahminim genel olarak doğru çıkmış olurdu çünkü sesin canlı bir varlığa ait olduğunu öngörmüştüm. Ancak tam türünü (kuş olduğunu) bilmediğim için tahmini biraz daha daraltmam gerektiğini anlardım."
Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!
Yorum gönder