Eleştirisini yazılı olarak ifade edebilme becerisi hem yazılı üretimde hem de yazılı etkileşimde işe koşulabilecek becerilerdendir. Eleştirme becerisinde öğrencinin öncelikle odaklanılacak bir olay, konu, durum vb. ile bu olay, konu, durum vb.ne ilişkin bir ölçüt belirlemesi sağlanmalıdır. Ölçütler belirlenirken öğrencinin ön bilgilerinden yararlanmasına dikkat edilmelidir. Öğrenci ölçüt ile belirlediği olay, konu, durum vb.nin özelliğini karşılaştırmalıdır. Sonrasında, karşılaştırma sonucunu ortaya koyarak bir yargıya ulaşmalıdır. Öğrenciden gerekli durumlarda eleştirdiği özelliğe ilişkin alternatif önermesi, akıl yürütme ile ulaştığı yargıyı veya alternatifi gerekçelendirerek yazısında ifade etmesi beklenir. Eleştirilerini yazılı olarak ifade etme çalışmalarına özetleme, yorumlama, tartışma ve değerlendirmeye yönelik yazma çalışmalarında yeterli gelişim sağlandıktan sonra başlanması önerilir. Gerektiğinde olumsuz yargıya yönelik gerekçeli alternatif üretir.
Özetle,
a) Eleştireceği olay, konu, problem, durum vb.ni sorgular.
b) Sorgulanan olay, konu, problem, durum vb.ne ilişkin akıl yürüterek olumlu/olumsuz yargıya ulaşır.
c) Akıl yürütme ile ulaştığı yargıyı yazısına yansıtır.
Örnek Etkinlikler
Etkinlik 1: Genç Yazara Mektup (Edebi Eleştiri)
Okul dergisinde yayınlanan bir hikâyeyi okudun. Hikâyedeki olay akışı çok hızlı ilerliyor ve karakterlerin neden böyle davrandığı hiç anlaşılmıyor.
Ölçüt Belirle: İyi bir hikâye sence nasıl olmalı? (Örn: Olaylar mantıklı bir sebep-sonuç ilişkisine dayanmalı, karakterler derinlikli olmalı). Ön bilgilerini kullanarak bir "başarılı hikâye ölçütü" belirle.
Karşılaştır: Okuduğun hikâyedeki olay akışını, belirlediğin bu ölçütle kıyasla. Neler eksik veya hatalı?
Eleştir ve Alternatif Sun: Hikâye yazarına bir eleştiri yazısı hazırla. Yazında sadece "beğenmedim" demek yerine;
Hangi ölçüte uymadığını gerekçesiyle açıkla.
Olay akışının daha anlaşılır olması için yazara alternatif bir kurgu önerisinde bulun.
Karşılaştır: Okuduğun hikâyedeki olay akışını, belirlediğin bu ölçütle kıyasla. Neler eksik veya hatalı?
Eleştir ve Alternatif Sun: Hikâye yazarına bir eleştiri yazısı hazırla. Yazında sadece "beğenmedim" demek yerine;
Hangi ölçüte uymadığını gerekçesiyle açıkla.
Olay akışının daha anlaşılır olması için yazara alternatif bir kurgu önerisinde bulun.
Etkinlik 2: Kantin Menüsü Analizi (Sosyal Eleştiri)
Okul kantininde satılan yiyeceklerin listesini incele. Listede sadece paketli gıdalar ve asitli içecekler olduğunu gördün.
Ölçüt Belirle: "Sağlıklı beslenme" konusundaki ön bilgilerini hatırla. Bir okul kantininde bulunması gereken yiyeceklerin taşıması gereken temel özellik (ölçüt) ne olmalı?
Yargıya Var: Mevcut kantin listesi ile sağlıklı beslenme ölçütünü karşılaştırarak bir yargıya ulaş.
Gerekçeli Teklif Yaz: Okul yönetimine sunulmak üzere bir eleştiri metni kaleme al. Metninde;
Mevcut durumun neden olumsuz olduğunu bilimsel gerekçelerle (akıl yürütme) anlat.
Eleştirdiğin her bir ürün için kantine uygun, sağlıklı ve uygulanabilir alternatif ürün önerileri sun.
Yargıya Var: Mevcut kantin listesi ile sağlıklı beslenme ölçütünü karşılaştırarak bir yargıya ulaş.
Gerekçeli Teklif Yaz: Okul yönetimine sunulmak üzere bir eleştiri metni kaleme al. Metninde;
Mevcut durumun neden olumsuz olduğunu bilimsel gerekçelerle (akıl yürütme) anlat.
Eleştirdiğin her bir ürün için kantine uygun, sağlıklı ve uygulanabilir alternatif ürün önerileri sun.
Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!
Yorum gönder