Yazısında açık ve örtük ifade etmeye yönelik yapıları kullanabilme becerisi hem yazılı üretimde hem de yazılı etkileşimde işe koşulabilecek becerilerdendir. Yazıda anlatılmak isteneni açık ve anlaşılır bir şekilde ifade etmek bir öncelik olmakla birlikte zaman zaman örtülü iletilere yer vermek de gerekmektedir. Öğrencinin örtülü ifadeleri kullanırken iletilerini destekleyecek unsurlara yer vermesi sağlanır. Ayrıca açık ve örtük tüm ifadelerinde anlam ilişkilerini doğru kurmasına dikkat edilir.
5. sınıf seviyesinde benzetme, kişileştirme ve konuşturma söz sanatlarını konuşmalarında kullanır.
6, 7 ve 8. sınıflarda benzetme, kişileştirme ve konuşturmaya ek olarak karşıtlık, abartma söz sanatlarına odaklanır.
Özetle,
a) İletileri açık ve anlaşılır şekilde ifade eder.
b) Örtük iletilerini destekleyecek unsurları (söz sanatları, mecaz, deyim, atasözü ve diğer söz varlığı unsurları) kullanır.
Örnek Etkinlikler
Etkinlik 1: Duyguları Örtmece (Söz Sanatları Atölyesi)
Aşağıdaki "açık" ifadeleri, istenen söz sanatlarını kullanarak "örtük" (dolaylı/sanatlı) ifadelere dönüştür.
Açık İfade: "Hava çok sıcaktı ve her yer kurak görünüyordu."
Örtük İfade (Kişileştirme kullanarak): Güneş bugün toprağa öyle sert bakıyordu ki yerdeki her çatlak susuzluktan ağlıyordu.
Açık İfade: "Çok korkmuştu, yerinde duramıyordu."
Örtük İfade (Benzetme kullanarak): ............................................................................................
Açık İfade: "Bu bavul çok ağır, taşıyamıyorum."
Örtük İfade (Abartma kullanarak - 6, 7, 8. Sınıf): ............................................................................................
Yazma Görevi: Yukarıda oluşturduğun örtük ifadelerden birini seç ve bu cümlenin etrafına, anlam ilişkilerini bozmadan kısa bir paragraf kur.
Örtük İfade (Kişileştirme kullanarak): Güneş bugün toprağa öyle sert bakıyordu ki yerdeki her çatlak susuzluktan ağlıyordu.
Açık İfade: "Çok korkmuştu, yerinde duramıyordu."
Örtük İfade (Benzetme kullanarak): ............................................................................................
Açık İfade: "Bu bavul çok ağır, taşıyamıyorum."
Örtük İfade (Abartma kullanarak - 6, 7, 8. Sınıf): ............................................................................................
Yazma Görevi: Yukarıda oluşturduğun örtük ifadelerden birini seç ve bu cümlenin etrafına, anlam ilişkilerini bozmadan kısa bir paragraf kur.
Etkinlik 2: Mesajın Arkasındaki Anlam (Etkileşimli Yazma)
Bir arkadaşına, hafta sonu ders çalışmak yerine gezmeye gitme teklifini reddetmesi üzerine bir mesaj yazacaksın.
Açık Yaz: Arkadaşına doğrudan neden gidemeyeceğini (Örn: Ödevlerim bitmedi) anlatan bir cümle yaz.
Açık İfadem: ............................................................................................
Örtük Yaz: Aynı durumu, içinde bir deyim veya karşıtlık (zıtlık) sanatını kullanarak, "gelemeyeceğini ama üzgün olduğunu" hissettirecek şekilde yaz.
Örtük İfadem: ............................................................................................
Analiz Et: Yazdığın örtük ifadede arkadaşın senin ne demek istediğini anlayabilir mi? Metnini desteklemek için kullandığın mecaz veya deyim bağlama uygun mu? Kontrol et.
Açık İfadem: ............................................................................................
Örtük Yaz: Aynı durumu, içinde bir deyim veya karşıtlık (zıtlık) sanatını kullanarak, "gelemeyeceğini ama üzgün olduğunu" hissettirecek şekilde yaz.
Örtük İfadem: ............................................................................................
Analiz Et: Yazdığın örtük ifadede arkadaşın senin ne demek istediğini anlayabilir mi? Metnini desteklemek için kullandığın mecaz veya deyim bağlama uygun mu? Kontrol et.
Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!
Yorum gönder