- Akıcı okumanın ilk boyutu, okuyucunun kelimeleri doğru (kelimeyi ayırt etme, tanıma, seslendirme, anlamını bilme) okumasıdır. Akıcı okumanın sonraki boyutu ise okuma hızıdır. Akıcı okuyan bir öğrencinin okuma hızının normal konuşma hızına yakın olması beklenir. Bunların yanı sıra okuyucudan sesli okurken vurgu, tonlama ve duraklamaları okuduğu metnin türüne ve kullanılan noktalama işaretlerine göre düzenleyebilmesi beklenir. Öğretmenin özellikle sesli okumalarda bunu kontrol etmesi gerekir. Öğrenci sessiz okurken ise okuma hızı ve duraklamaları, anlamı yansıtacak biçimde düzenleyerek okumalıdır.
- Öğrencinin akıcı okuma düzeyi 5 ve 6. sınıflarda eğitim öğretim yılı başında yapılacak tanılama ölçümleri ile değerlendirilmeli, devam eden süreçte izleme amaçlı değerlendirmeler ile takip edilmelidir. Bunun için mevcut akıcı okuma rubrik ya da ölçeklerinden faydalanılabilir. Tanılama sonrasında akıcı okuma problemi olan öğrencilerin gelişimine yönelik adımlar atılarak takip edilmelidir. Özellikle yöntem ve teknik seçimleri bu öğrenciler dikkate alınarak yapılmalıdır.
Öğrenme Çıktısı Sınıf Seviyesine Göre Kodları: T.O.5.2. | T.O.6.2.
Etkinlik Örneği: Kelime Tanıma ve Duraklama Etkinliği
Hedef Düzey: 5 ve 6. Sınıf
Odaklanılan Akıcı Okuma Boyutu: Doğru Okuma, Kelime Ayırt Etme ve Noktalama İşaretlerine Göre Duraklama
Kullanılan Yöntem/Teknik: Anlamlı Söz Öbekleri Hazırlama ve Koroyla Okuma
Odaklanılan Akıcı Okuma Boyutu: Doğru Okuma, Kelime Ayırt Etme ve Noktalama İşaretlerine Göre Duraklama
Kullanılan Yöntem/Teknik: Anlamlı Söz Öbekleri Hazırlama ve Koroyla Okuma
Uygulama Adımları
1. Metin Hazırlığı (Metin İşaretleme): Öğretmen, seviyeye uygun bilgilendirici veya öyküleyici bir metin seçer. Metindeki cümleler anlamlı öbeklere bölünür ve noktalama işaretleri görsel olarak vurgulanır (Örn: Virgüllere tek çizgi
Örnek: "Kuşlar sabahın ilk ışıklarıyla/ neşeyle ötmeye başladı.// Peki,/ bu güzel sesleri kim dinliyordu?//"
2. Kelime Kelime Değil, Öbek Öbek Okuma: Öğrencilere kelimeleri tek tek okumak yerine, eğik çizgiler arasındaki "anlam öbeklerini" bir kerede gözleriyle tarayıp okumaları söylenir.
3. Renkli Noktalama Taktiği:
Virgül (Kırmızı): 1 saniye durakla (içinden 1 de).
Nokta (Mavi): 2 saniye durakla (içinden 1-2 de) ve nefes al.
Soru/Ünlem İşareti (Sarı): Sesi yükselt veya merak/heyecan tonu kat.
Aşamalı Okuma:
1. Aşama: Öğretmen ve akıcı okuma problemi olan öğrenci metni koroyla (aynı anda) okur.
2. Aşama: Öğrenci işaretli metni tek başına okur.
3. Aşama: Aynı metnin çizgisiz/işaretsiz hali verilerek öğrenciden doğru hız ve duraklamalarla okuması istenir.
1. Metin Hazırlığı (Metin İşaretleme): Öğretmen, seviyeye uygun bilgilendirici veya öyküleyici bir metin seçer. Metindeki cümleler anlamlı öbeklere bölünür ve noktalama işaretleri görsel olarak vurgulanır (Örn: Virgüllere tek çizgi
/, noktalara çift çizgi //, soru işaretlerine renkli simge konur).Örnek: "Kuşlar sabahın ilk ışıklarıyla/ neşeyle ötmeye başladı.// Peki,/ bu güzel sesleri kim dinliyordu?//"
2. Kelime Kelime Değil, Öbek Öbek Okuma: Öğrencilere kelimeleri tek tek okumak yerine, eğik çizgiler arasındaki "anlam öbeklerini" bir kerede gözleriyle tarayıp okumaları söylenir.
3. Renkli Noktalama Taktiği:
Virgül (Kırmızı): 1 saniye durakla (içinden 1 de).
Nokta (Mavi): 2 saniye durakla (içinden 1-2 de) ve nefes al.
Soru/Ünlem İşareti (Sarı): Sesi yükselt veya merak/heyecan tonu kat.
Aşamalı Okuma:
1. Aşama: Öğretmen ve akıcı okuma problemi olan öğrenci metni koroyla (aynı anda) okur.
2. Aşama: Öğrenci işaretli metni tek başına okur.
3. Aşama: Aynı metnin çizgisiz/işaretsiz hali verilerek öğrenciden doğru hız ve duraklamalarla okuması istenir.
Öğretmen Notu: Kelimeleri tek tek heceleyerek veya duraklayarak okuma alışkanlığı olan öğrencilerde kelime öbekleme tekniği, okuma hızını ve anlama düzeyini doğrudan artırır.
Süreç Değerlendirmesi İçin Öneri
- Etkinlikler uygulanırken öğretmen, önceden hazırladığı bir Akıcı Okuma Rubriği üzerinden öğrencinin;
- Kelimeleri doğru seslendirme oranını,
- Dakikadaki doğru okuduğu kelime sayısını (okuma hızı),
- Noktalama işaretlerine uyumunu ve tonlamasını 1-4 arası puanlayarak gelişimini takip edebilir.
- Etkinlikler uygulanırken öğretmen, önceden hazırladığı bir Akıcı Okuma Rubriği üzerinden öğrencinin;
- Kelimeleri doğru seslendirme oranını,
- Dakikadaki doğru okuduğu kelime sayısını (okuma hızı),
- Noktalama işaretlerine uyumunu ve tonlamasını 1-4 arası puanlayarak gelişimini takip edebilir.
