Cümleye Durum Anlamı Katan Fiilimsiler
Cümleye Zaman Anlamı Katan Fiilimsiler
Fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek yapılan, cümlede eylemi zaman veya durum yönünden tamamlayan kelimelerdir. Birleşik cümlelerde iki farklı yargıyı veya cümleyi birbirine bağladıkları için bunlara bağ-fiil, zarf-fiil veya ulaç da denir.
Önemli Özellikleri:
- Bu fiilimsilerin (zarf-fiillerin) kökleri fiildir ancak aldıkları fiilimsi eki nedeniyle fiil çekim eklerini (kip ve kişi eklerini) almazlar.
- Cümlede her zaman zarf görevinde kullanılırlar.
- Cümleye temel olarak iki farklı anlam (işlev) katarlar: Durum ve Zaman.
Fiillere getirilen başlıca zarf-fiil ekleri şunlardır:
Cümleye Durum Anlamı Katan Fiilimsiler
Örnekler:
▶ El, elin eşeğini türkü çağırarak arar. (Nasıl arar? ➜ türkü çağırarak)
▶ Çocuklar, konuşa konuşa yanımızdan geçtiler. (Nasıl geçtiler? ➜ konuşa konuşa)
▶ Konuşarak halletmeliyiz bütün problemleri. (Nasıl halletmeliyiz? ➜ konuşarak)
▶ Küçükken güle oynaya okula giderdik. (Nasıl giderdik? ➜ güle oynaya)
▶ Dereyi görmeden paçaları sıvama. (Nasıl sıvama? ➜ görmeden)
Cümleye Zaman Anlamı Katan Fiilimsiler
Örnekler:
▶ Kol kesilirken parmak acımaz. (Ne zaman acımaz? ➜ kol kesilirken)
▶ İçeri girer girmez konuşmaya başladı. (Ne zaman başladı? ➜ içeri girer girmez)
▶ O mahalleden ayrılalı tam üç yıl olmuş. (Ne zaman olmuş/başlamış? ➜ ayrılalı)
▶ Sizinle İstanbul’a gelince görüşürüz. (Ne zaman görüşürüz? ➜ gelince)
▶ Ders çalışırken uyuyakalmışım. (Ne zaman uyuyakalmışım? ➜ çalışırken)
