Metin inceleme sürecinde; öğrencinin öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yaparken metindeki şahıs/varlık kadrosu, mekân, zaman ve olay örgüsünü belirlemesi sağlanır. Sonrasında öğrencinin belirlenen unsurların birbiriyle ilişkisini ortaya koyması istenir.

Özetle,

a) Dinlediğindeki/izlediğindeki olay, konu, durum vb.ni inceler.
b) Dinlediğindeki/izlediğindeki olay, konu, durum vb.ni yazarın, dinleyicinin/izleyicinin veya bunların dışında bir başkasının bakış açısını dikkate alıp genişleterek veya daraltarak dönüştürür.
c) Dinlediğindeki/izlediğindeki olay, konu, durumu vb.ni seçilen bakış açısıyla kendine özgü bir biçimde yeniden ifade eder.

Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:

Bu metni dinleyen bir öğrencinin, metindeki hikâye unsurlarıyla ilgili yaptığı aşağıdaki çözümlemelerden hangisi yanlıştır?

A) Olayın gerçekleştiği zaman dilimi akşamüzeri, gün batımı vaktidir.
B) Olayın geçtiği temel mekân, kalabalık ve gürültülü bir şehirdir.
C) Metindeki şahıs ve varlık kadrosunda Hasan Amca ile kuzu Pamuk yer almaktadır.
D) Olay örgüsü, bir çobanın sürüsünü toplarken kuzusunun kaybolduğunu fark etmesi ve onu aramaya koyulması üzerine kuruludur.

Cevap Açıklaması:

• Hikâye unsurları şahıs/varlık kadrosu, mekân, zaman ve olay örgüsünden oluşur. Metni incelediğimizde olayın dağlık bir köyde, bir ağılın yakınlarında ve ormanda geçtiğini anlıyoruz. Dolayısıyla mekânın “kalabalık bir şehir” olduğu bilgisi tamamen yanlıştır. A seçeneğinde zaman, C seçeneğinde kahramanlar ve D seçeneğinde ise olay örgüsü metne uygun olarak doğru bir şekilde çözümlenmiştir.
• Doğru Cevap: B

Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:

Bu dinleme metnini temel hikâye unsurlarına göre çözümleyiniz. Aşağıdaki başlıkların karşısına metinden bulduğunuz uygun cevapları yazarak unsurları belirleyiniz.

• Şahıs/Varlık Kadrosu:
• Zaman:
• Mekân:
• Olay Örgüsü:

Cevap Örneği:

• Şahıs/Varlık Kadrosu: Genç öğretmen Ayşe.
• Zaman: 1920’lerin karlı bir kış sabahı.
• Mekân: Ankara Tren Garı (peron, tren vagonu).
• Olay Örgüsü: Genç bir öğretmenin, ilk görev yerine gitmek üzere tren garında beklemesi, içsel duygularını (heyecan ve korku) yaşaması ve kararlılıkla trene binmesi.