Metin inceleme sürecinde öğrencinin bilgilendirici metinlerdeki anahtar kelimeleri belirlemeye yönelik çözümleme yapması beklenir. Bu kapsamda öğrencinin metnin içeriğini en iyi yansıtan/temsil eden kelimeleri belirlemesini sağlayacak etkinlikler yaptırılır. Sonrasında öğrencinin belirlediği anahtar kelimelerin metnin içeriğiyle ilişkisini ortaya koyması sağlanır.

Özetle,

a) Metnin içeriğini yansıtan anahtar kelimeleri belirler.
b) Anahtar kelimelerin metinle ilişkisini ortaya koyar.

Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:

Dinlenen bu metnin içeriğini en iyi yansıtan anahtar kelimeler aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

A) Şanlıurfa, tarım, ezber, sırlar
B) Medeniyet, taşlar, beceri, gün yüzü
C) Göbeklitepe, tarih, avcı-toplayıcı, inanç
D) İnsanlık, karmaşık, kazı, sıfır

Cevap Açıklaması:

• Bilgilendirici bir metnin anahtar kelimeleri, o metnin temel konusunu ve en önemli kavramlarını özetleyen kelimelerdir. Bu metnin odak noktası Göbeklitepe’dir ve anlatılan asıl konu, o dönemdeki avcı-toplayıcı insanların inanç sistemleri ile tarihin nasıl değiştiğidir. Bu nedenle “Göbeklitepe, tarih, avcı-toplayıcı, inanç” kelimeleri metnin bütünüyle doğrudan ilişkilidir ve içeriği en iyi temsil eden (kilidini açan) kelimelerdir. Diğer seçeneklerdeki kelimeler metinde geçse de metnin ana fikrini tek başlarına temsil edecek güçte değildir.
• Doğru Cevap: C

Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:

Bu dinleme metnini zihninizde çözümleyerek;

1. Metnin içeriğini en iyi yansıtan 3 veya 4 adet anahtar kelime belirleyiniz.
2. Belirlediğiniz bu kelimelerin metnin içeriğiyle olan ilişkisini (neden bu kelimeleri seçtiğinizi) kısaca açıklayınız.

Cevap Örneği:

• 1. Anahtar Kelimeler: Uyku, beyin, öğrenme, hafıza (veya bellek).
• 2. Metinle İlişkisi (Gerekçe): “Bu kelimeleri seçtim çünkü metnin tamamı bu dört kavram etrafında dönüyor. Metin, ‘öğrenme’ sürecinde ‘beynin’ nasıl çalıştığını, bilgileri ‘hafızaya’ kaydetmek için neden ‘uykuya’ ihtiyacımız olduğunu anlatıyor. Eğer bu metni birine sadece birkaç kelimeyle özetlemem gerekseydi bu kelimeleri kullanırdım.”