Dinlenilende/izlenilende yer alan görsellerdeki unsurları incelemesi ve anlama ulaşmak için ipuçlarını tespit etmesi sağlanır. Belirlenen ipuçları, ön bilgilerle ilişkilendirilir. Bu süreç sonucunda görselin konusu kavranarak görselde yer alan açık ve örtük iletiler (varsa metin ile iletilmek istenen mesaj vb.) belirlenir. Uygun durumlarda (uyarı, yönerge, yönlendirme olan görsellerde) öğrencinin görselle iletilen mesajın gerektirdiği tepkiyi vermesi sağlanır. Tüm sınıf düzeylerinde resim, fotoğraf, tablo, grafik (pasta, sütun, çizgi vb.), grafik simge, harita ve kroki, karikatürden yararlanılır.

Özetle,

a) Görseldeki unsurlardan hareketle anlama ilişkin ipuçlarını bulup ön bilgileriyle bağlantı kurar.
b) Görselde doğrudan ve/veya örtük olarak iletilen mesajı belirler.
c) Gerektiğinde, görselle iletilen mesaja uygun tepkiyi verir.

Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:

Bu afişi inceleyen bir öğrencinin, görselle ilgili yaptığı aşağıdaki çıkarımlardan hangisi görseldeki iletiyi doğru tespit ettiğini gösterir?

A) Muslukların bozuk olması su faturalarının yüksek gelmesine neden olmaktadır.
B) Dünyadaki su kaynaklarının büyük bir kısmı okyanuslardan oluşmaktadır.
C) Suyu israf etmeden bilinçli tüketmezsek dünyamızı kurak ve yaşanmaz bir gelecek beklemektedir.
D) Afişteki musluk görseli, evdeki tesisat sorunlarının hızlıca çözülmesi gerektiğini anlatmaktadır.

Cevap Açıklaması:

• Kurumuş dünya haritası ve su damlası ipuçları, “Geleceğimiz damlalarda gizli” metniyle birleştiğinde suyun yaşam için ne kadar kritik olduğunu ve israf edilirse dünyanın kuruyacağını (C seçeneği) vurgulamaktadır. Diğer seçenekler görselin bağlamıyla ve asıl mesajıyla örtüşmemektedir.
• Doğru Cevap: C

Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:

Okulunuzun rehberlik servisi panosuna, ortaokul öğrencilerinin günlük teknoloji kullanım alışkanlıklarını gösteren bir pasta grafik asılmıştır. Grafikteki oranlar şu şekildedir:

Bu grafiği inceleyerek;

• Bu yönlendirici tablo karşısında bir öğrenci olarak vermeniz gereken tepkiyi (davranış değişikliğini) açıklayınız.
• Grafikteki açık iletiyi (doğrudan anlaşılan bilgi) yazınız.
• Grafikten çıkarılabilecek örtük iletiyi (asıl vurgulanmak istenen mesaj) yazınız.

Yapılacaklar Örneği:

• Açık İleti: Ortaokul öğrencileri teknolojiyi en çok dijital oyun oynamak (%55) ve sosyal medyada vakit geçirmek (%30) için kullanırken, eğitim ve araştırma için çok az (%5) kullanmaktadır.
• Örtük İleti: Öğrencilerin teknoloji kullanım alışkanlıkları dengesizdir; teknoloji genellikle öğrenme aracı olarak değil, eğlence aracı olarak görülmektedir.
• Verilmesi Gereken Tepki: Bir öğrenci olarak bu tabloyu gördüğümde kendi ekran süremi sorgulamalıyım. Dijital oyunlara ve sosyal medyaya ayırdığım süreyi azaltarak, teknolojiyi araştırma yapmak ve kendimi geliştirmek için daha fazla kullanmaya (zaman yönetimini sağlamaya) başlamalıyım.