1. Öğrenci yazmaya başlamadan önce yazma şeklini, amacını, bağlamı ve olanaklarını analiz eder ve analiz sonucunda kullanacağı stratejileri seçer.
- Öğrencilerin stratejileri seçip etkili bir şekilde kullanabilmesi için her bir stratejinin Kademeli Sorumluluk Devri Modeli ile öğretimi yapılır.
- Yazma becerisinin geliştirilmesi amacıyla kullanılabilecek bilişsel stratejiler; plan yapma, metin oluşturma, gözden geçirme ve paylaşma stratejileridir. Bu stratejiler, bir arada kullanılabileceği gibi, amaca ve mevcut olanaklara bağlı olarak ayrı ayrı da kullanılabilir.
2. Öğrencinin yazmaya başlamadan önce yaptığı analize dayalı olarak yöntem ve teknik de seçmesi gerekmektedir.
- Yazma yöntem ve teknikleri; öğretmenin seçip sınıf ortamında uygulanmasını sağlayabileceği, öğrencinin doğrudan bağımsız uygulayabileceği ve öğrencinin faaliyet analizi sonucunda öğretim desteği alarak bağımsız olarak kullanabileceği yöntem ve teknikler olarak sınıflandırılmıştır.
- Metin oluşturma sürecinde dış destekle deneyim sağlama işlevini yerine getiren ve öğretmenin seçebileceği yöntem ve teknikler; kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma, bir metinden ve duyulardan hareketle yazma, grupla yazma, kontrollü yazma ve güdümlü yazmadır.
- Not alma, özet çıkarma, eleştirel yazma, yaratıcı yazma, serbest yazma, metin tamamlama ise öğretmenin ve faaliyet analizi sonrasında öğrencinin kendisinin seçebileceği yöntemlerdir. Bunlardan not alma, özet çıkarma, eleştirel yazma ve yaratıcı yazma yöntem ve teknikleri için Kademeli Sorumluluk Devri Modeli ile öğretim yapılır.
Özetle,
Yazma şekli (etkileşimli veya etkileşimsiz), amacı, bağlamı ve olanakları doğrultusunda kullanacağı stratejileri seçer.
Sınıf Bazında,
5. Sınıf:
Öğrencilerin seçim yapabilmesi için öncelikle stratejileri bağımsız olarak uygulayabilecek düzeye erişmesi gerekmekte ve bu doğrultuda stratejilerin öğretimi Kademeli Sorumluluk Devri Modeli ile gerçekleştirilmektedir. Öğretimi yapılacak bilişsel stratejiler planlama, metin oluşturma, gözden geçirme ve paylaşma olarak sıralanırken, üst bilişsel izleme ise bu sürecin üst bilişsel boyutunu oluşturmaktadır. Metin oluşturma sürecinde dış destekle deneyim sağlama işlevini yerine getiren kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma, bir metinden ve duyulardan hareketle yazma, grupla yazma, kontrollü yazma ve güdümlü yazma öğretmenin seçebileceği yöntem ve tekniklerdir. Not alma, özet çıkarma, yaratıcı yazma, serbest yazma ve metin tamamlama ise öğretmenin yanı sıra faaliyet analizi sonrasında öğrencinin kendisinin de seçebileceği yöntem ve teknikler arasında yer almakta; özellikle not alma, özet çıkarma ve yaratıcı yazma teknikleri Kademeli Sorumluluk Devri Modeli ile öğretilmektedir.
6. Sınıf:
Öğretimi yapılacak bilişsel stratejiler planlama, metin oluşturma, gözden geçirme (değerlendirme-düzenleme) ve paylaşma süreçlerini kapsarken, üst bilişsel izleme ise bu sürecin yönetimini sağlayan üst bilişsel strateji olarak öne çıkmaktadır. Metin oluşturma sürecinde dış destekle deneyim kazandırma işlevini gören kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma, bir metinden ve duyulardan hareketle yazma, grupla yazma, kontrollü yazma ve güdümlü yazma öğretmenin rehberliğinde seçebileceği temel yöntem ve tekniklerdir. Bunların yanı sıra not alma, özet çıkarma, yaratıcı yazma, serbest yazma ve metin tamamlama ise hem öğretmenin hem de faaliyet analizi neticesinde öğrencinin bizzat tercih edebileceği yöntemler arasında yer almakta olup, tüm bu süreçlerde önceki sınıf seviyelerinde öğretimi tamamlanan stratejilerin aktif kullanımının sağlanması esas alınmaktadır.
7. Sınıf:
Bilişsel stratejiler planlama, metin oluşturma, gözden geçirme (değerlendirme-düzenleme) ve paylaşma süreçlerinden oluşurken, üst bilişsel izleme ise bu sürecin yönetimini sağlayan temel üst bilişsel stratejidir. Metin oluşturma sürecinde dış destekle deneyim sağlama işlevini yerine getiren kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma, bir metinden ve duyulardan hareketle yazma, grupla yazma, kontrollü yazma ve güdümlü yazma öğretmenin seçebileceği yöntem ve teknikler arasında yer almaktadır. Not alma, özet çıkarma, eleştirel yazma, yaratıcı yazma, serbest yazma ve metin tamamlama ise öğretmenin yanı sıra faaliyet analizi sonrasında öğrencinin kendisinin de seçebileceği yöntem ve teknikler olup, bunlardan eleştirel yazma yöntemi Kademeli Sorumluluk Devri Modeli ile öğretilmekte ve önceki sınıf seviyelerinde öğretimi yapılan tüm stratejilerin kullanımı sağlanmaktadır.
8. Sınıf:
Bilişsel stratejiler; planlama, metin oluşturma, gözden geçirme (değerlendirme-düzenleme) ve paylaşma aşamalarından oluşurken, üst bilişsel izleme bu sürecin yönetimini sağlayan temel üst bilişsel strateji olarak öne çıkmaktadır. Metin oluşturma sürecinde dış destekle deneyim kazandırma işlevini gören kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma, bir metinden ve duyulardan hareketle yazma, grupla yazma, kontrollü yazma ve güdümlü yazma öğretmenin tercih edebileceği yöntem ve teknikler arasında yer almaktadır. Not alma, özet çıkarma, eleştirel yazma, yaratıcı yazma, serbest yazma ve metin tamamlama ise öğretmenin rehberliğinin yanı sıra faaliyet analizi neticesinde öğrencinin kendi seçimine bırakılabilecek teknikler olup, tüm bu süreçlerde önceki sınıf seviyelerinde kazanılan stratejilerin aktif şekilde kullanımının sürdürülmesi esas alınmaktadır.
Örnek Etkinlikler
Etkinlik 1: Strateji Odaklı "Dijital Okul Gazetesi" Planlama
Bu etkinlik, öğrencinin yazma öncesi analiz yapma ve strateji belirleme becerisini ölçer.
Konu: Okulunuzun dijital platformunda yayınlanmak üzere "Okulda Sıfır Atık" konulu bir haber metni hazırlamanız isteniyor.
Konu: Okulunuzun dijital platformunda yayınlanmak üzere "Okulda Sıfır Atık" konulu bir haber metni hazırlamanız isteniyor.
Görev:
Analiz: Yazının amacını (bilgilendirme), hedef kitlesini (öğrenciler ve veliler) ve imkânlarını (dijital ortam, fotoğraf ekleme şansı) bir form üzerinde belirt.
Strateji Seçimi: Metni oluştururken hangi bilişsel stratejileri (planlama, taslak oluşturma, gözden geçirme, paylaşma) hangi sırayla kullanacağını bir akış şemasıyla göster.
Yöntem Kararı: Bu çalışma için "not alma" ve "özet çıkarma" yöntemlerinden hangisini neden seçtiğini açıkla.
Ölçme: Öğrencinin analiz sonuçları ile seçtiği strateji ve yöntemler arasındaki tutarlılık değerlendirilir.
Analiz: Yazının amacını (bilgilendirme), hedef kitlesini (öğrenciler ve veliler) ve imkânlarını (dijital ortam, fotoğraf ekleme şansı) bir form üzerinde belirt.
Strateji Seçimi: Metni oluştururken hangi bilişsel stratejileri (planlama, taslak oluşturma, gözden geçirme, paylaşma) hangi sırayla kullanacağını bir akış şemasıyla göster.
Yöntem Kararı: Bu çalışma için "not alma" ve "özet çıkarma" yöntemlerinden hangisini neden seçtiğini açıkla.
Ölçme: Öğrencinin analiz sonuçları ile seçtiği strateji ve yöntemler arasındaki tutarlılık değerlendirilir.
Etkinlik 2: "Kavram Havuzundan Yaratıcı Yazmaya" Kademeli Uygulama
Bu etkinlik, öğretmenden öğrenciye devredilen sorumluluk sürecini ve yöntem uygulama becerisini ölçer.
Senaryo: Tahtada "gelecek, teknoloji, doğa, empati" gibi kelimelerden oluşan bir kelime ve kavram havuzu oluşturulur.
Senaryo: Tahtada "gelecek, teknoloji, doğa, empati" gibi kelimelerden oluşan bir kelime ve kavram havuzu oluşturulur.
Görev:
Güdümlü Yazma (Modelleme): Önce öğretmenle birlikte bu havuzdaki üç kelimeyi kullanarak bir giriş paragrafı yazılır.
Bağımsız Yaratıcı Yazma: Öğrenci, kendi seçtiği kavramlarla metnin geri kalanını "yaratıcı yazma" tekniğini kullanarak tamamlar.
Öz Düzenleme (Gözden Geçirme): Yazım bittikten sonra öğrenci, "Metnim hedeflediğim bağlama uygun mu?" sorusuna yanıt arayarak taslağında en az iki düzenleme yapar.
Ölçme: Öğrencinin dış destekten (havuz ve öğretmen modellemesi) bağımsız yazmaya geçişteki başarısı ve "gözden geçirme" stratejisini uygulama düzeyi değerlendirilir.
Güdümlü Yazma (Modelleme): Önce öğretmenle birlikte bu havuzdaki üç kelimeyi kullanarak bir giriş paragrafı yazılır.
Bağımsız Yaratıcı Yazma: Öğrenci, kendi seçtiği kavramlarla metnin geri kalanını "yaratıcı yazma" tekniğini kullanarak tamamlar.
Öz Düzenleme (Gözden Geçirme): Yazım bittikten sonra öğrenci, "Metnim hedeflediğim bağlama uygun mu?" sorusuna yanıt arayarak taslağında en az iki düzenleme yapar.
Ölçme: Öğrencinin dış destekten (havuz ve öğretmen modellemesi) bağımsız yazmaya geçişteki başarısı ve "gözden geçirme" stratejisini uygulama düzeyi değerlendirilir.
Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!
Yorum gönder