Türkçe Dersi Terimleri
Arama çubuğunu veya aşağıdaki harfleri kullanarak Türkçe dersi müfredatındaki tüm konulara ve kavramlara anında ulaşın.
🔍 'A' Harfi İle Başlayanlar
Ad Aktarması (Mecaz-ı Mürsel)
Bir sözün, benzetme amacı güdülmeden, aradaki çeşitli ilgiler (yer-insan, parça-bütün, dış-iç) nedeniyle başka bir söz yerine kullanılmasıdır.
Aforizma
Aforizma (özdeyiş/vecize), kısa, özlü ve çarpıcı bir şekilde ifade edilen, genellikle evrensel bir gerçeği, hayat tecrübesini veya derin bir düşünceyi yansıtan söz ya da cümlelerdir.
Akıcılık
Akıcılık, metnin okuma veya söyleme sırasında dile takılmadan, pürüzsüz ve ahenkli bir şekilde akıp gitmesidir. Kelimelerin ve cümlelerin birbirini doğal olarak takip etmesi, okuyucunun veya dinleyicinin metni rahatça ve zevkle okumasını/dinlemesini sağlar. Akıcılığı bozan en büyük engeller; gereksiz tekrarlar, üst üste binen tamlamalar, söylenmesi güç ses grupları ve uzun, karmaşık cümlelerdir.
Alışkanlık - Terk Edilmiş Alışkanlık
Bir eylemin düzenli aralıklarla, sürekli olarak yapılmasını ifade eden cümlelere alışkanlık; geçmişte düzenli olarak yapılan ancak artık vazgeçilmiş eylemleri bildiren cümlelere ise terk edilmiş alışkanlık denir.
Amaç-Sonuç Cümleleri
Yapılan bir eylemin hangi hedefi gerçekleştirmek üzere yapıldığını, işin hangi gayeye yönelik olduğunu bildiren cümlelere amaç-sonuç cümleleri denir. Bu cümlelerde eylem henüz gerçekleşmemiş, bir "hedef" olarak belirlenmiştir.
Anlatım Biçimleri
Yazılan her paragrafın bir amacı vardır. Bu amaçlara göre paragraflar farklı anlatım biçimlerine ayrılır. En çok kullanılan dört temel anlatım biçimi şunlardır: Açıklayıcı, Öyküleyici, Betimleyici ve Tartışmacı (İkna Edici).Bu biçimleri bilmek hem okuduğunuz metinleri daha iyi anlamanıza hem de kendi yazılarınızı daha etkili hâle getirmenize yardımcı olur.
Anı (Hatıra)
Anı (hatıra), bir kimsenin, özellikle tanınmış kişilerin yaşadıkları dönemde gördükleri veya bizzat yaşadıkları ilginç olayları, gözlemlerine ve anılarına dayanarak anlattıkları yazı türüdür. Anılar, tarihe tanıklık etmesi bakımından hem edebî hem de tarihsel bir değere sahiptir.
Atasözleri
Atalarımızın uzun deneme ve gözlemlere dayanan yargılarını; genel kural, bilgece düşünce veya öğüt olarak veren ve halkın ortak mülkü hâline> gelmiş kalıplaşmış sözlere atasözü denir. Atasözleri, bir toplumun zekâ süzgecinden geçerek günümüze ulaşmış en kıymetli kültürel miraslardandır.
Açıklayıcı Anlatım
Okuyucuya bir konu hakkında bilgi vermek, bir kavramı öğretmek veya bir durumu aydınlatmak amacıyla kullanılan anlatım biçimidir. Temel amacı “öğretmek” olduğu için nesnel bir tutum sergilenir. Dil yalın, ifadeler kesin ve nettir. Açıklayıcı anlatım şu alt başlıklarla ele alınabilir:
Açıklık (Berraklık)
Anlatımın, herhangi bir müphemiyete (belirsizliğe) yer vermeyecek şekilde, tek bir yargıyı doğrudan ifade etmesidir. Okuyucunun ek bir yorum yapmasına gerek kalmaksızın iletinin zihne ulaşması esastır.
Aşamalı Durum Cümleleri
Bir olayın, durumun veya değişimin bir süreç içinde, adım adım, yavaş yavaş veya giderek değiştiğini bildiren cümlelere aşamalı durum cümleleri denir. Bu cümlelerde eylem birdenbire gerçekleşmez; zamanla artan veya azalan bir seyir izler.