Çok sık tekrarlanan bir olumsuzluğun, durumun veya olayın artık yadırganmaması, ona alışılması ve bu duruma karşı bir duyarsızlaşma oluşmasını ifade eden cümlelere kanıksama denir. Kanıksama sürecinde, başlangıçta tepki çeken bir durum, zamanla "normal" kabul edilmeye başlanır.
Kanıksama Örnekleri
- ⏰ Artık bu kadar gecikmelere alıştım, şaşırmıyorum bile.
- 📈 Fiyat artışlarına o kadar alıştık ki artık tepki bile vermiyoruz.
- 📢 Caddenin gürültüsüne artık hiç aldırmıyorum.
- 📰 Bu tür haberleri çok sık duyduğumuz için artık etkilenmiyoruz.
- 💼 İş yerindeki bu düzensizliği herkes normal karşılamaya başladı.
Kanıksamanın Mantıksal Temeli
Kanıksama, bir nevi savunma mekanizmasıdır. Kişi, değiştiremediği veya sürekli maruz kaldığı olumsuzluklara karşı duygusal tepkisini sıfırlar. Cümlelerde genellikle "alıştık, şaşırmıyoruz, tepkisiziz, aldırmıyoruz" gibi ifadeler kilit rol oynar.
| Süreç | Açıklama |
|---|---|
| Tekrar | Durumun birden fazla kez yaşanmış olması gerekir. |
| Tepkisizlik | Duygusal veya fiziksel bir tepkinin kalmamasıdır. |
| Sıradanlaşma | Anormal bir durumun "olağan" hale gelmesidir. |
Özetle: Kanıksama, "şaşırma" yetisini kaybetmektir. Metinlerde "alışma" vurgusu varsa ve bu alışma hali bir bıkkınlıktan ziyade bir duyarsızlığa işaret ediyorsa orada kanıksama vardır.