6. Sınıf Kökler ve Ekler Konu Anlatımı

🌱

Sözcüğün Kökü

📝 İsim ve Fiil Kökleri

🔄 Ortak Kök

🧩

Ekler

🔄 Çekim Ekleri

🏗️ Yapım Ekleri

Sözcüğün Kökü

İsim Kökü

Bir varlığı veya kavramı karşılayan kökler “isim kökü”dür. İsim kökleri “-mek/-mak” mastar eki getirildiğinde anlamlı olmaz.
Örnek:
“Ayna, öfke, kırmızı, çocuk” gibi kök durumundaki sözcükler, birer varlık veya kavramı karşıladığından isim köküdür.

Fiil Kökü

Bir işi, oluşu, hareketi karşılayan kökler “fiil kökü”dür. Fiil kökleri “-mek/-mak” mastar eki getirildiğinde anlamlı olur.
Örnek:
“Sev-, koş-, bil-, zıpla-“ gibi kök durumundaki sözcükler; iş, oluş, hareket bildirdiğinden fiil köküdür. Aynı zamanda bu sözcükler “-mek/-mak” mastar ekini de aldığında anlamlı olmaktadır.

Ortak Kök

Aynı anlamı hem isim hem de fiil olarak karşılayabilen kökler “ortak kök”tür.
Örnek:
“Göç(mek)” bir hareket bildirirken “göçmek” fiili sonucu oluşan duruma da “göç” denir. “Boya-“ve “boya”, “güven-” ve “güven” gibi sözcükler ortak köktür.

Ekler

Çekim Ekleri

Cümlede sözcükler arasında anlam ilgisi kuran ancak bu sözcüklerin anlamını değiştirmeyen ekler “çekim ekleri”dir.
Örnekler:
Çocuk - lar ➟ “-lar” ekini aldığında sözcüğün anlamı değişmiyor, sadece sayısı artıyor.
Ev - e ➟ “-e” ekini aldığında sözcüğün anlamı değişmiyor, sadece yönelme bildiriyor.
Sınıf- tan ➟ “-tan” ekini aldığında sözcüğün anlamı değişmiyor, sadece ayrılma bildiriyor.
Kalem - in➟ “-in” ekini aldığında sözcüğün anlamı değişmiyor, sadece aitlik bildiriyor.

Yapım Eki

Sözcüklerin anlamını değiştiren, onlardan yeni sözcükler yapan ekler “yapım ekleri”dir.
Örnekler:
Simit - çi ➟ "Simit" bir yiyecekken "simitçi" onu satan kişinin adıdır.
Kes - kin ➟ "Kes" fiili bir şeyi ikiye ayırmak anlamına gelirken "keskin" bu işi kolayca yapabilen bir özelliği ifade eder.
Göz - lük ➟ "Göz" görme organımız iken "gözlük" görmeyi kolaylaştıran bir araçtır.
Diş - li ➟ "Diş" ağzımızdaki kemiksi yapılardan her biri iken "dişli" üzerinde dişleri olan bir mekanizma parçası veya agresif bir özelliği tanımlar.
Gör - üş ➟ "Gör" fiili bir şeyi algılamak anlamına gelirken "görüş" bir konu hakkındaki düşünce veya fikir anlamına gelir.

Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!