🌱
Sözcüğün Kökü
İsim ve Fiil Kökleri
Ortak Kök
🧩
Ekler
Çekim Ekleri
Yapım Ekleri
Sözcüğün Kökü
İsim Kökü
Örnek:
“Ayna, öfke, kırmızı, çocuk” gibi kök durumundaki sözcükler, birer varlık veya kavramı karşıladığından isim köküdür.
Fiil Kökü
Örnek:
“Sev-, koş-, bil-, zıpla-“ gibi kök durumundaki sözcükler; iş, oluş, hareket bildirdiğinden fiil köküdür. Aynı zamanda bu sözcükler “-mek/-mak” mastar ekini de aldığında anlamlı olmaktadır.
Ortak Kök
Örnek:
“Göç(mek)” bir hareket bildirirken “göçmek” fiili sonucu oluşan duruma da “göç” denir. “Boya-“ve “boya”, “güven-” ve “güven” gibi sözcükler ortak köktür.
Ekler
Çekim Ekleri
Örnekler:
Çocuk - lar ➟ “-lar” ekini aldığında sözcüğün anlamı değişmiyor, sadece sayısı artıyor.
Ev - e ➟ “-e” ekini aldığında sözcüğün anlamı değişmiyor, sadece yönelme bildiriyor.
Sınıf- tan ➟ “-tan” ekini aldığında sözcüğün anlamı değişmiyor, sadece ayrılma bildiriyor.
Kalem - in➟ “-in” ekini aldığında sözcüğün anlamı değişmiyor, sadece aitlik bildiriyor.
Yapım Eki
Örnekler:
Simit - çi ➟ "Simit" bir yiyecekken "simitçi" onu satan kişinin adıdır.
Kes - kin ➟ "Kes" fiili bir şeyi ikiye ayırmak anlamına gelirken "keskin" bu işi kolayca yapabilen bir özelliği ifade eder.
Göz - lük ➟ "Göz" görme organımız iken "gözlük" görmeyi kolaylaştıran bir araçtır.
Diş - li ➟ "Diş" ağzımızdaki kemiksi yapılardan her biri iken "dişli" üzerinde dişleri olan bir mekanizma parçası veya agresif bir özelliği tanımlar.
Gör - üş ➟ "Gör" fiili bir şeyi algılamak anlamına gelirken "görüş" bir konu hakkındaki düşünce veya fikir anlamına gelir.
