Metin inceleme sürecinde; öğrencinin öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yaparken metindeki şahıs/varlık kadrosu, mekân, zaman ve olay örgüsünü belirlemesi sağlanır. Sonrasında öğrencinin belirlenen unsurların birbiriyle ilişkisini ortaya koyması istenir.
Özetle,
a) Şahıs/varlık kadrosunu, mekânı, zamanı ve olay örgüsünü belirler.
b) Hikâye unsurlarının birbirleriyle bağlantısını belirler.
c) Hikâye unsurları arasındaki etkileşimleri (zamanın kahramanla, mekânın olayla vb.) belirler
Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:
Gümüş rengi ay ışığı, ormanın derinliklerindeki eski kulübenin pencerelerinden sızıyordu. Gece yarısı olmasına rağmen, yaşlı avcı Kerem bir türlü uyuyamıyor; elindeki yırtık haritayı masanın üzerindeki mum ışığında inceliyordu. Kaybolan köpeği Dost'u bulmak için yarın sabah erkenden yola çıkmak zorundaydı.
Bu metnin hikâye unsurlarıyla ilgili yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
Bu metnin hikâye unsurlarıyla ilgili yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Şahıs Kadrosu: Kerem ve köpeği Dost
B) Mekân: Ormanın derinliklerindeki eski bir kulübe
C) Zaman: Bir kış sabahının şafak vakti
D) Olay: Kerem'in kaybolan köpeğini bulmak için plan yapması
B) Mekân: Ormanın derinliklerindeki eski bir kulübe
C) Zaman: Bir kış sabahının şafak vakti
D) Olay: Kerem'in kaybolan köpeğini bulmak için plan yapması
Çözüm:
Metinde zaman unsuru "Gece yarısı olmasına rağmen..." ve "ay ışığı" ifadeleriyle açıkça gece olarak belirtilmiştir. "Yarın sabah yola çıkmak zorunda olması" gelecekteki bir planı ifade eder, olayın geçtiği anı değil. Bu nedenle C seçeneğindeki "şafak vakti" ifadesi metindeki zaman unsuruyla örtüşmemektedir. Şahıs, yer ve olay unsurları ise metinde doğru bir şekilde verilmiştir.
Cevap: C
Cevap: C
Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:
Aşağıdaki kısa öyküyü okuyunuz ve ardından hikâye unsurları arasındaki ilişkiyi çözümleyiniz.
"Küçük Ege, yaz tatilinin son gününde kasaba kütüphanesinin sessiz koridorlarında dolaşıyordu. Aradığı kitabı en üst rafta bulunca heyecanla elini uzattı. Tam o sırada yan masada çalışan yaşlı kütüphaneci, gözlüklerinin üzerinden Ege’ye bakıp gülümsedi ve bir tabure getirerek ona yardım etti. Ege, kitabına kavuşmanın mutluluğuyla kütüphaneciye teşekkür edip bahçeye çıktı."
"Küçük Ege, yaz tatilinin son gününde kasaba kütüphanesinin sessiz koridorlarında dolaşıyordu. Aradığı kitabı en üst rafta bulunca heyecanla elini uzattı. Tam o sırada yan masada çalışan yaşlı kütüphaneci, gözlüklerinin üzerinden Ege’ye bakıp gülümsedi ve bir tabure getirerek ona yardım etti. Ege, kitabına kavuşmanın mutluluğuyla kütüphaneciye teşekkür edip bahçeye çıktı."
1. Metindeki şahıs kadrosunu, mekânı ve zamanı yazınız.
2. Metindeki temel olayı kısaca özetleyiniz.
3. Mekânın (kütüphane) ve şahıs kadrosunun (kütüphaneci), olay örgüsünün çözüme kavuşmasındaki etkisini açıklayınız.
2. Metindeki temel olayı kısaca özetleyiniz.
3. Mekânın (kütüphane) ve şahıs kadrosunun (kütüphaneci), olay örgüsünün çözüme kavuşmasındaki etkisini açıklayınız.
Cevap Örneği:
1.
Şahıs Kadrosu: Ege ve yaşlı kütüphaneci.
Mekân: Kasaba kütüphanesi.
Zaman: Yaz tatilinin son günü.
2. Ege'nin kütüphanede ulaşamadığı bir kitabı kütüphanecinin yardımıyla alması.
3. Mekân kütüphane olduğu için olay bir kitap arama etrafında şekillenmiştir. Eğer kütüphaneci karakteri orada olmasaydı veya yardımsever biri olmasaydı, Ege fiziksel olarak ulaşamadığı kitabına kavuşamayacak ve olay mutlu bir sonla (çözümle) bitmeyecekti. Yani şahıs ve mekân, olayın akışını doğrudan belirlemiştir.
Şahıs Kadrosu: Ege ve yaşlı kütüphaneci.
Mekân: Kasaba kütüphanesi.
Zaman: Yaz tatilinin son günü.
2. Ege'nin kütüphanede ulaşamadığı bir kitabı kütüphanecinin yardımıyla alması.
3. Mekân kütüphane olduğu için olay bir kitap arama etrafında şekillenmiştir. Eğer kütüphaneci karakteri orada olmasaydı veya yardımsever biri olmasaydı, Ege fiziksel olarak ulaşamadığı kitabına kavuşamayacak ve olay mutlu bir sonla (çözümle) bitmeyecekti. Yani şahıs ve mekân, olayın akışını doğrudan belirlemiştir.
Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!
Yorum gönder