Yazılı olarak özetleyebilme becerisi hem yazılı üretimlerde hem de yazılı etkileşimlerde işe koşulabilecek becerilerdendir. Özetleme becerisinde öğrenciden öncelikle metnin olay, konu, durum vb. bağlamında incelenerek çözümlenmesi ve ardından çözümlenen bilgilerin sınıflandırılması istenir. Son olarak önemli bilgileri kronolojik akış veya düşünce akışına uygun olarak sıralaması ve kendi cümleleriyle sözlü olarak ifade etmesi beklenir. Bu süreçte özetleme stratejilerinden yararlanılmalıdır.
Özetle,
a) Metinde/söylemde sunulan bilgileri çözümler.
b) Çözümlemeden hareketle önemli ve önemsiz bilgileri sınıflandırır.
c) Önemli bilgileri kronolojik akışa/düşünce akışına uygun olarak sıralar.
ç) Sıraladıklarını kendi cümleleriyle yazıya aktarır.
Örnek Etkinlikler
Etkinlik 1: Bilgi Ayıklama Operasyonu (Silme ve Genelleme Stratejisi)
Aşağıdaki kısa metni oku ve bir "Özetleme Dedektifi" gibi çalışarak metni en kısa ve öz haline getir.
Metin: "Sabah erkenden kalktı; yüzünü yıkadı, dişlerini fırçaladı, üzerini giyindi ve kahvaltısını yaptı. Çantasını hazırlayıp içine defterlerini, kitaplarını, kalemliğini ve silgisini koydu. Hızla evden çıkarak okul yoluna koyuldu çünkü bugün çok önemli bir sınavı vardı."
Görev:
Silme (Gereksizleri Ele): Metindeki ayrıntılı hazırlık aşamalarından (yüz yıkama, diş fırçalama vb.) hangilerini metnin ana fikrini bozmadan silebilirsin? Üzerini çiz.
Genelleme (Gruplandır): "Defterlerini, kitaplarını, kalemliğini ve silgisini" ifadesi yerine tek bir kelime ne kullanabilirsin?
Özetle: Sildiğin kısımlar ve yaptığın genellemelerden sonra, bu metni tek bir cümleyle aşağıya yaz.
Görev:
Silme (Gereksizleri Ele): Metindeki ayrıntılı hazırlık aşamalarından (yüz yıkama, diş fırçalama vb.) hangilerini metnin ana fikrini bozmadan silebilirsin? Üzerini çiz.
Genelleme (Gruplandır): "Defterlerini, kitaplarını, kalemliğini ve silgisini" ifadesi yerine tek bir kelime ne kullanabilirsin?
Özetle: Sildiğin kısımlar ve yaptığın genellemelerden sonra, bu metni tek bir cümleyle aşağıya yaz.
Etkinlik 2: Haber Bülteni Hazırlıyorum (Yapılandırma Stratejisi)
Okul gazetesinde yayınlanmak üzere sana karışık bilgiler içeren bir olay raporu verildi. Bu raporu kronolojik akışa göre düzenleyip özetle.
Olay Raporu:
Okul bahçesine fidan dikme etkinliği saat 14.00'te sona erdi.
Öğrenciler saat 09.00'da bahçede toplandılar.
Okul müdürü çevre bilinci hakkında kısa bir konuşma yaptı.
Ardından her sınıf kendi belirlenen alanına giderek fidanları toprakla buluşturdu.
Görev:
Sırala: Yukarıdaki bilgileri olay sırasına (kronolojik) göre numaralandır.
Yapılandır (Kendi Cümlelerinle Kur): Bu maddelerin hepsini kapsayan, ancak maddeleri aynen kopyalamayan "üç cümlelik" bir özet yaz.
Kontrol: Yazdığın özette en önemli bilgi (etkinliğin ne olduğu ve yapıldığı) yer alıyor mu? Gereksiz bir ayrıntı kaldıysa onu da çıkar.
Okul bahçesine fidan dikme etkinliği saat 14.00'te sona erdi.
Öğrenciler saat 09.00'da bahçede toplandılar.
Okul müdürü çevre bilinci hakkında kısa bir konuşma yaptı.
Ardından her sınıf kendi belirlenen alanına giderek fidanları toprakla buluşturdu.
Görev:
Sırala: Yukarıdaki bilgileri olay sırasına (kronolojik) göre numaralandır.
Yapılandır (Kendi Cümlelerinle Kur): Bu maddelerin hepsini kapsayan, ancak maddeleri aynen kopyalamayan "üç cümlelik" bir özet yaz.
Kontrol: Yazdığın özette en önemli bilgi (etkinliğin ne olduğu ve yapıldığı) yer alıyor mu? Gereksiz bir ayrıntı kaldıysa onu da çıkar.
Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!
Yorum gönder