5. Sınıf İsimler Konu Anlatımı

İsim Türleri

🏷️

VARLIKLARA VERİLİŞLERİNE GÖRE İSİMLER

⭐ Özel İsim

📦 Cins İsim

🔢

VARLIKLARIN SAYILARINA GÖRE İSİMLER

1️⃣ Tekil İsim

🔢 Çoğul İsim

👥 Topluluk İsmi

🌍

VARLIKLARIN OLUŞLARINA GÖRE İSİMLER

✋ Somut İsim

💭 Soyut İsim

İsim (Ad) Nedir?

Canlı ve cansız varlıkları, hisleri, düşünceleri, durumları tanımlayan kelimelere "isim" denir. Her şeyin bir ismi vardır ve bu isimler aracılığıyla biz varlıkları tanımlarız.
Örnekler:
▶ İnsan, kitap, mutluluk, elma, masa, arkadaş...

İsim ve Fiil Ayrımı Nasıl Yapılır?

İsimler, bir hareketi veya oluşu belirtmez. Yani bir ismin içinde en ufak bir hareket yer almaz. Bir kelimenin hareket içerip içermediğini ise "-mek/-mak" ekine bakarak anlayabiliriz. Eğer bir kelime "-mek/-mak" ekini alıyorsa o kelime fiildir. Eğer almazsa o kelime isimdir.
Örnekler:
▶ gül → -mek "Gülmek" fiilini oluşturuyor. Bu nedenle "gül" bir isimdir.
▶ araba → -mak "Arabamı almak" diyebiliriz, ancak "araba" kelimesi hareketsizdir. Yani "araba" bir isimdir.
▶ çiçek → -mek "Çiçek açmak" diyebiliriz, ancak "çiçek" kelimesi bir hareket belirtmediği için, "çiçek" bir isimdir.
▶ gelmek → -mek "Gelmek" fiilini oluşturur. Bu nedenle "gel" kelimesi bir fiildir.

Varlıklara Verilişlerine Göre İsimler

Özel İsim (Ad)

Bir kişiye, varlığa veya topluluğa, diğerlerinden farklı olarak tanımlayıcı özellik taşıyan adlar özel isim olarak kabul edilir. Özel isimler bir kişiyi ya da varlığı diğerlerinden ayıran, kendine özgü olan isimlerdir.
Örnekler:
▶ Kişi İsimleri: Ahmet Yılmaz, Elif Akın, Mevlüt Çelik…
▶ Hayvan İsimleri: Tarçın, Çiko, Pamuk, Zeytin…
▶ Millet ve Topluluk İsimleri: Türk, Fransız, Arap, Roma…
▶ Dil İsimleri: Türkçe, İngilizce, Fransızca…
▶ Ülke İsimleri: Türkiye, Fransa, Kanada, Japonya…
▶ Din ve Mezhep İsimleri: Hristiyan, Müslüman, Yahudi, Hindu…
▶ Mitolojik Varlık İsimleri: Poseidon, Apollo, Zeus, Athena…
▶ Gezegen ve Yıldız İsimleri: Dünya, Mars, Venüs, Güneş…
▶ Coğrafi Yer İsimleri: İstanbul, Ankara, Çeşme, Ege Denizi…
▶ Sokak ve Mahalle İsimleri: Bağdat Caddesi, Çankaya Mahallesi…
▶ Eser İsimleri: Nutuk, Kırmızı Başlıklı Kız, Sefiller…
▶ Doğa Olayları: Fırtına, Deprem, Tsunami…

Cins İsim (Ad)

Bir türdeki varlıkların genel adı olarak kullanılan ve bireysel olmayan isimler cins isimlerdir. Cins isimleri, belirli bir türün ya da sınıfın temsilcisi olan varlıklar için kullanılır.
Örnekler:
▶ Hayvan İsimleri: Kedi, köpek, kuş, balina, inek…
▶ Bitki İsimleri: Ağaç, çiçek, gül, menekşe…
▶ Eşyalar: Masa, sandalye, bilgisayar, telefon…
▶ Araçlar: Otomobil, bisiklet, tren, uçak…

Varlıkların Sayısına Göre İsimler

Tekil (Teklik) İsimler

Tekil (Teklik) İsim: Sayıca yalnız bir varlığı karşılayan isimlerdir. Yani, tek bir nesne veya varlık ifade eder.
Örnekler: Ağaç, telefon, çekirdek, limon, uzay, taş...

Çoğul İsim (Ad)

Yapısında "-ler/-lar" eki bulunan ve sayıca birden fazla varlığı karşılayan isimlerdir. Bu isimler birden çok varlık ifade eder.
Örnekler: Ağaçlar, evler, insanlar, yollar...

Topluluk İsmi

Yapısında "-ler/-lar" eki bulunmadığı halde, sayıca birden çok varlığı karşılayan isimlerdir. Bu tür isimler, çok sayıda varlığı ifade etmek için topluluk anlamı taşır.
Örnekler: Orman, ordu, demet, sürü, takım, çiftlik, koloni, grup, yığın...

Varlıkların Oluşumuna Göre İsimler

Somut İsimler

Beş duyumuzdan herhangi biriyle algılanabilen, gözle görülebilen, dokunulabilen, koklanabilen, tat alınabilen somut varlıkları karşılayan isimlerdir.
Örnekler: Araba, soba, bıçak...

Soyut İsimler

Beş duyumuzdan herhangi biriyle algılanamayan, somut varlıklar gibi fiziksel bir karşılığı olmayan isimlerdir.
Örnekler: Rüya, korku, melek, aşk, mutluluk, özgürlük, hüzün, umut, adalet, sadakat...

Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!