Medya içeriğinin değerlendirilecek özellikleri (amaç, hedef kitleye uygunluk, tutarlılık, olay/olaylar, karakterler, karakterlerin davranışları ile fiziksel ve psikolojik özellikleri, ileri sürülen görüşler, ana düşünce ve yardımcı düşünceler, hak ve özgürlükler, etik, değerler, dil-anlatım, ikna teknikleri, kaynak/konuşan/yazar vb.) belirlenir. Medya içeriğinin belirlenen özelliği ve bu özellikten hareketle ön bilgiler işe koşularak belirlenen norm karşılaştırılır. Karşılaştırma sonucu ortaya konularak bir yargıya ulaşılır.

Özetle,

a) Medya içeriğiyle ilgili bir norm belirler.
b) Belirlediği norma göre medya içeriğinde inceleme yapar.
c) İnceleme sonuçlarını belirlediği normla karşılaştırır.
ç) Karşılaştırma sonucundan hareketle bir yargıya ulaşır.

7. Sınıf İçin Ek Açıklama,

Öğrenci, ön bilgilerini de kullanarak medya içeriğini farklı açılardan değerlendirir.

Konuyla İlgili Test Sorusu ve Cevap Açıklaması:

7. sınıf öğrencisi Mert, internette gezinirken karşısına çıkan bir mobil oyun reklamını izler. Reklamda şu ifadeler yer almaktadır:

Mert’in bu medya içeriğini “etik, değerler ve hedef kitleye uygunluk” ölçütlerine göre değerlendirdiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşması beklenmez?

A) Reklam, “sorumluluk” değerini hiçe sayarak çocukları ödevlerinden ve okuldan uzaklaştırmaya çalışmaktadır.
B) Medya içeriğinin asıl amacı çocukların eğitimine katkı sağlamak değil, oyunun daha fazla indirilerek maddi kazanç elde edilmesidir.
C) Reklamda kullanılan ifadeler ve görseller, hedef kitle olan çocukların gelişimine uygundur.
D) İçerikte kullanılan ikna tekniği, kurallardan sıkılan çocukların duygularını istismar ederek etik olmayan bir mesaj vermektedir.

Cevap Açıklaması:

• Medya okuryazarlığı ve içerik değerlendirme kazanımı, karşılaştığımız mesajları eleştirel bir süzgeçten geçirmemizi gerektirir. A, B ve D seçenekleri, bu reklamın taşıdığı olumsuz ve etik dışı mesajları doğru bir şekilde tespit eden değerlendirmelerdir. Ancak C seçeneğinde reklamın ortaokul öğrencilerinin gelişimine uygun olduğu söylenmiştir ki ödevleri fırlatıp sabaha kadar oyun oynamayı öven bir içerik, hedef kitlenin (öğrencilerin) psikolojik ve akademik gelişimine kesinlikle uygun değildir.
• Doğru Cevap: C

Konuyla İlgili Etkinlik Örneği:

Öğretmeniniz akıllı tahtada size kısa bir reklam filminin sadece ses kaydını dinletiyor. Lütfen metni bir medya eleştirmeni gibi dikkatlice dinleyiniz:

Dinlediğiniz bu medya içeriğini zihninizde çözümleyerek aşağıdaki soruları cevaplayınız:

1. Bu reklam metninin asıl amacı nedir ve hedef kitlesi kimlerdir?
2. Reklamda öne sürülen mesajları “sağlık, etik ve doğruluk (tutarlılık)” normlarınıza (kendi doğrularınıza) göre değerlendiriniz. Reklamda sizi rahatsız eden veya yanlış bulduğunuz kısımlar nelerdir?

Cevap Örneği:

• 1. Amaç ve Hedef Kitle: Reklamın asıl amacı ürünün çok satılmasını sağlayıp para kazanmaktır. Hedef kitlesi ise sınav stresi yaşayan öğrenciler (gençler)dir.
• 2. Değerlendirme (Yargıya Ulaşma): “Bu medya içeriği hem etik açıdan yanlış hem de sağlık açısından çok zararlıdır. Gelişim çağındaki gençlere ‘uykuyu unutun’ demek sağlıklı bir yaşam normuna (doğrusuna) uymaz. Ayrıca ‘başarının tek sırrı bu içecektir’ ve ‘içmeyenler sınıfta kalır’ demek son derece abartılı, tutarsız ve ticari bir yalandır. Başarı bir içecekle değil, düzenli çalışmayla gelir.”