×

7. Sınıf Dil Yapıları Konu Anlatımı

7. Sınıf Konu Anlatımı

▶ Zıtlık İşlevli Söz Varlığı/Dil Yapıları

▶ Sınırlama İşlevli Söz Varlığı/Dil Yapıları

▶ İstek İşlevli Söz Varlığı/Dil Yapıları

▶ Olumsuzluk İşlevli Söz Varlığı/Dil Yapıları

Sınırlama İşlevli Söz Varlığı/Dil Yapıları
Sınırlama işlevli söz varlığı veya dil yapıları; cümlelerde bir durumun, eylemin ya da varlığın sınırını, kapsamını, süresini veya miktarını belirlemek, daraltmak ya da "başka hiçbir şey/kimse" anlamı katmak için kullanılan kelimeler, kelime grupları veya eklerdir. "-A kadar, -A dek, -A değin, -mAk üzere, sadece, yalnız, ancak, artık, bundan sonra, bir, tek, fakat, yalnızca, sırf, bir… bir … vb." ifadeler cümlelerde sınırlama işlevli söz varlığı/dil yapıları olarak kullanılır.
Örnekler:
▶ Sabaha kadar ders çalıştığı için çok yorgundu. (Zaman sınırı)
▶ Bu sırrı dünyada yalnız sen biliyorsun. (Kişi sınırlaması)
▶ Bu zor soruyu ancak o çözebilir. (Yetenek/kişi sınırlaması)
▶ Artık bu mahallede yaşamak istemiyorum. (Zaman başlangıç sınırı)
▶ Sana yardım ederim fakat benim de bir şartım var. (Koşul/durum sınırı)
▶ Sırf seni görmek için buralara kadar geldim. (Amaç/neden daraltması)
▶ Hava bir açıyor bir kapanıyor, ne giyeceğimi şaşırdım. (Durumlar arası değişim sınırı)
İstek İşlevli Söz Varlığı/Dil Yapıları
İstek işlevli söz varlığı veya dil yapıları; cümlelerde bir dileği, arzuyu, talebi, öneriyi veya yapılması istenen bir eylemi belirtmek için kullanılan kelimeler, kelime grupları veya eklerdir. "-sA, -sAnA, -A, -Ar mIsIn, -AyIm, -AlIm, keşke, ne olur, ne olurdu, iste-, talep et-, bari, -AyIm, -AlIm vb." ifadeler cümlelerde istek işlevli söz varlığı/dil yapıları olarak kullanılır.
Örnekler:
▶ Bu akşam biz de sizinle sinemaya gelsek. (Dilek/istek)
▶ Biraz sessiz olsana, ders çalışmaya çalışıyorum. (Sitemli istek)
▶ Bu akşam yemeği dışarıda yiyelim. (Öneri/ortak istek)
▶ Bizimle gelmeyi sen mi istedin? (Arzu/talep etme)
▶ Keşke tatil biraz daha uzun sürseydi. (Gerçekleşmesi zor dilek)
▶ Pencereyi biraz açar mısın? (Rica/istek)
▶ Her şeyi unutup bari bundan sonrası için düzgün çalışsan. (En azından anlamlı istek)
Olumsuzluk İşlevli Söz Varlığı/Dil Yapıları
Olumsuzluk işlevli söz varlığı veya dil yapıları; cümlelerde bir eylemin gerçekleşmediğini, gerçekleşmesinin imkansız olduğunu, beklentilerin boşa çıktığını veya bir durumun çaresizlik, sitem ve olumsuz duygu barındırdığını belirtmek için kullanılan kelimeler, kelime grupları veya eklerdir. "Güya, ne fayda, ne fayda ki, ne acı ki, ne gelir elden ki, ne mümkün, ne … ne ..., -mAdAn vb." ifadeler cümlelerde olumsuzluk işlevli söz varlığı/dil yapıları olarak kullanılır.
Örnekler:
▶ Güya bugün erken gelecekti ama yine geç kaldı. (Sözde/gerçekleşmeyen durum)
▶ Çok zengin olmuş, ne fayda ki sağlığını kaybetmiş. (Faydasızlık/olumsuz sonuç)
▶ Ne acı ki bunca yıllık emeği bir gecede yok oldu. (Üzüntü veren olumsuzluk)
▶ Her şeyi denedik ama ne gelir elden ki süreç bitti. (Çaresizlik/imkansızlık)
▶ Bu gürültüde uyumak ne mümkün! (İmkansızlık/yapılamama)
▶ Bu olaydan sonra ne aradı ne sordu. (İki durumun da gerçekleşmediği olumsuzluk)
▶ Ödevlerini bitirmeden bilgisayar oynamana izin vermem. (Şarta bağlı olumsuzluk)
Zıtlık İşlevli Söz Varlığı/Dil Yapıları
Zıtlık işlevli söz varlığı veya dil yapıları; cümlelerde iki farklı durum, düşünce veya olay arasındaki çelişkiyi, karşıtlığı, beklenmeyen durumları veya karşı karşıya gelme halini belirtmek için kullanılan kelimeler, kelime grupları veya eklerdir. "Oysaki, yalnız, meğerse, -A karşın, gelgelelim, nerde kaldı, zıddına, dahası, her ne kadar ki, -(y)ken, -(n)A rağmen vb." ifadeler cümlelerde zıtlık işlevli söz varlığı/dil yapıları olarak kullanılır.
Örnekler:
▶ Sınavın çok kötü geçtiğini söylüyordu, oysaki en yüksek notu o almış. (Beklenmeyen karşıtlık)
▶ Sizinle gelmeyi çok isterim, yalnız önce işlerimi bitirmem gerek. (Durumu sınırlandıran zıtlık)
▶ Onu çok dürüst biri sanıyordum, meğerse herkesten gizli işler çeviriyormuş. (Gerçeğin zıttı durum)
▶ Tüm uyarılara karşın bildiğini okumaya devam etti. (Çelişen iki durum)
▶ Her şey için çok hazırlık yapmıştık, gelgelelim hesaba katmadığımız aksilikler çıktı. (Olumsuz gidişata geçiş)
▶ Yoğun kar yağışına rağmen maçı iptal etmediler. (Engele karşı gerçekleşen durum)
▶ Tam dışarı çıkacakken aniden bastıran yağmur planlarımızı bozdu. (Zaman ve durum karşıtlığı)
Bu içerik faydalı oldu mu? İçeriği puanlayın!
Instagram'da bizi takip edin, yeni içeriklerden anında haberdar olun!

Benzer Yazılar

Yorum gönder