Söz varlığı ve dil yapılarının birleşmesinde karşılaşılan yardımcı ünsüzleri (y, ş, s, n), pekiştirme ünsüzleri ve ses olaylarını (ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünlü daralması, ünlü türemesi, ünsüz türemesi, ünsüz düşmesi, ulama) kullanır.
Örnek Etkinlik
Aşağıdaki cümlelerde parantez içinde verilen kelimeleri ve ekleri, gerekli ses olaylarını (yumuşama, benzeşme, daralma, düşme vb.) uygulayarak boşluklara yazınız.
Örnek: Masanın üzerindeki kitabı (kitap + ı) bana uzattı.
Bütün gün bahçedeki ağacın ................................ (gölge + i + de) oturduk.
Parkta oynayan çocuklar birden ................................ (koş- + yor) başladı.
Kış gelince ................................ (burun + um) tıkanmaya başladı.
Annem pazar alışverişi için ................................ (market + de) bekliyor.
Sınıftaki öğrenciler ................................ (üç + er) gruplara ayrıldı.
Bu olayı sadece onun ................................ (his + etmek) gerekiyordu.
Yıkanan çamaşırlar balkonda ................................ (kuruma + yor) başladı.
Yerde duran ................................ (küçük + cik) kediye süt verdik.
Bahçedeki çimler ................................ (yeşil - pekiştirme) görünüyordu.
Sıcak havada ................................ (sokak + dan) geçen kimse yoktu.
Örnek: Masanın üzerindeki kitabı (kitap + ı) bana uzattı.
Bütün gün bahçedeki ağacın ................................ (gölge + i + de) oturduk.
Parkta oynayan çocuklar birden ................................ (koş- + yor) başladı.
Kış gelince ................................ (burun + um) tıkanmaya başladı.
Annem pazar alışverişi için ................................ (market + de) bekliyor.
Sınıftaki öğrenciler ................................ (üç + er) gruplara ayrıldı.
Bu olayı sadece onun ................................ (his + etmek) gerekiyordu.
Yıkanan çamaşırlar balkonda ................................ (kuruma + yor) başladı.
Yerde duran ................................ (küçük + cik) kediye süt verdik.
Bahçedeki çimler ................................ (yeşil - pekiştirme) görünüyordu.
Sıcak havada ................................ (sokak + dan) geçen kimse yoktu.
Cevaplar:
gölgesinde (gölge-s-i-n-de: Kaynaştırma sesleri 's' ve 'n' kullanıldı)
koşmaya (koş-ma-y-a: Kaynaştırma sesi 'y' kullanıldı)
burnum (burun-um → burnum: Ünlü düşmesi yapıldı)
markette (market-de → markette: Ünsüz benzeşmesi yapıldı)
üçer (üç-er: Ünsüzle bittiği için kaynaştırma 'ş' kullanılmaz, doğrudan eklenir)
hissetmesi (his-etmek → hissetmesi: Ünsüz türemesi yapıldı)
kurumuyor (kuruma-yor → kurumuyor: Ünlü daralması yapıldı)
küçücük (küçük-cik → küçücük: Ünsüz düşmesi yapıldı)
yepyeni / yemyeşil (Yeşil için pekiştirme: yemyeşil)
sokaktan (sokak-dan → sokaktan: Ünsüz benzeşmesi yapıldı)
Örnek Sorular
"Burnu" kelimesinde gerçekleşen ses olayı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ünsüz Yumuşaması
B) Ünlü Düşmesi
C) Ünsüz Benzeşmesi
D) Ünlü Daralması
A) Ünsüz Yumuşaması
B) Ünlü Düşmesi
C) Ünsüz Benzeşmesi
D) Ünlü Daralması
u003cbru003eCevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesine (sertleşmesine) uğramış bir kelime vardır?
A) Ağacın gölgesinde dinlendik.
B) Dolaptan soğuk su çıkardı.
C) Sorunun cevabını biliyordu.
D) Çocuklar bahçede oynuyor.
A) Ağacın gölgesinde dinlendik.
B) Dolaptan soğuk su çıkardı.
C) Sorunun cevabını biliyordu.
D) Çocuklar bahçede oynuyor.
u003cbru003eCevap: B
