Söz varlığı ve dil yapılarının birleşmesinde karşılaşılan yardımcı ünsüzleri (y, ş, s, n), pekiştirme ünsüzleri ve ses olaylarını (ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünlü daralması, ünlü türemesi, ünsüz türemesi, ünsüz düşmesi, ulama) fark eder.
Örnek Etkinlik
Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış kelimelerde gerçekleşen ses olayını örnekteki gibi karşılarına yazınız.
Ağzında lokma varken konuşmamalısın. → ........................................................................................
Simitçi sokakta avazı çıktığı kadar bağırıyordu. → ........................................................................................
Kuşun kanadı kırıldığı için uçamadı. → ........................................................................................
Küçük kız neşeyle oynuyor. → ........................................................................................
Yalnız kalan gencecik bir ağaç vardı. → ........................................................................................
Bu durumu onun da hissetmesi gerekiyordu. → ........................................................................................
Minik kedi küçücük patileriyle yürüyordu. → ........................................................................................
Odanın duvarları bembeyaz boyanmıştı. → ........................................................................................
Çocuklar ikişer ikişer sıraya girdiler. → ........................................................................................
Son ana kadar ümidimizi kesmedik. → ........................................................................................
Ağzında lokma varken konuşmamalısın. → ........................................................................................
Simitçi sokakta avazı çıktığı kadar bağırıyordu. → ........................................................................................
Kuşun kanadı kırıldığı için uçamadı. → ........................................................................................
Küçük kız neşeyle oynuyor. → ........................................................................................
Yalnız kalan gencecik bir ağaç vardı. → ........................................................................................
Bu durumu onun da hissetmesi gerekiyordu. → ........................................................................................
Minik kedi küçücük patileriyle yürüyordu. → ........................................................................................
Odanın duvarları bembeyaz boyanmıştı. → ........................................................................................
Çocuklar ikişer ikişer sıraya girdiler. → ........................................................................................
Son ana kadar ümidimizi kesmedik. → ........................................................................................
Cevaplar:
Ağzında → Ünlü Düşmesi (Ağız-ında → Ağzında)
Sokakta → Ünsüz Benzeşmesi / Sertleşmesi (Sokak-da → Sokakta)
Kanadı → Ünsüz Yumuşaması (Kanat-ı → Kanadı)
Oynuyor → Ünlü Daralması (Oyna-yor → Oynuyor)
Gencecik → Ünlü Türemesi (Genç-cik → Genç-e-cik) & Ünsüz Yumuşaması (Genç → Genç-e)
Hissetmesi → Ünsüz Türemesi (His-etmek → Hissetmek)
Küçücük → Ünsüz Düşmesi (Küçük-cık → Küçücük)
Bembeyaz → Pekiştirme Ünsüzü (m harfi)
İkişer → Yardımcı Ünsüz / Kaynaştırma (İki-ş-er)
Son ana → Ulama (Son ana)
Örnek Sorular
"Burnu" kelimesinde gerçekleşen ses olayı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ünsüz Yumuşaması
B) Ünlü Düşmesi
C) Ünsüz Benzeşmesi
D) Ünlü Daralması
A) Ünsüz Yumuşaması
B) Ünlü Düşmesi
C) Ünsüz Benzeşmesi
D) Ünlü Daralması
Cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesine (sertleşmesine) uğramış bir kelime vardır?
A) Ağacın gölgesinde dinlendik.
B) Dolaptan soğuk su çıkardı.
C) Sorunun cevabını biliyordu.
D) Çocuklar bahçede oynuyor.
A) Ağacın gölgesinde dinlendik.
B) Dolaptan soğuk su çıkardı.
C) Sorunun cevabını biliyordu.
D) Çocuklar bahçede oynuyor.
Cevap: B
