Tüm Terimler (A-Z)
Sözlükte yer alan 64 adet terim listeleniyor.
Hayıflanma Cümleleri
Eldeki imkânlar varken yapılamayan, ihmal edilen veya fırsatı kaçırılan durumlar için duyulan üzüntüye hayıflanma denir. Pişmanlıktan farkı, ortada yapılmış yanlış bir eylemden ziyade, yapılmamış bir eylemin yarattığı boşluk ve üzüntüdür.
Kalıp Sözler
Toplum hayatında bireyler arasındaki iletişimi kolaylaştıran, belirli sosyal durumlar karşısında söylenmesi gelenekleşmiş, değişmez ifadelere kalıp sözler denir. Bu sözler, bir toplumun kültürünü ve nezaket anlayışını yansıtan, günlük yaşamın vazgeçilmez yapı taşlarıdır.
Kanıksama Cümleleri
Çok sık tekrarlanan bir olumsuzluğun, durumun veya olayın artık yadırganmaması, ona alışılması ve bu duruma karşı bir duyarsızlaşma oluşmasını ifade eden cümlelere kanıksama denir. Kanıksama sürecinde, başlangıçta tepki çeken bir durum, zamanla "normal" kabul edilmeye başlanır.
Karşılaştırma Cümleleri
Birden fazla varlık, kavram veya durumun benzerlik, farklılık, üstünlük gibi yönlerden kıyaslandığı cümlelere karşılaştırma cümleleri denir. Bu tür cümlelerde anlatımı güçlendirmek ve ögeler arasındaki ilişkiyi netleştirmek için karşılaştırma unsurlarından yararlanılır.
Koşul-Sonuç (Şart-Sonuç) Cümleleri
Bir eylemin veya durumun gerçekleşmesinin, başka bir olayın veya şartın yerine gelmesine bağlı olduğunu belirten cümlelere koşul-sonuç cümleleri denir. Bu cümlelerde temel yargının (sonuç) meydana gelebilmesi için bir "ön şart" (koşul) gereklidir.
Kökteş Sözcükler (Ortak Kök)
Aynı yazılıp okunan, hem isim hem de fiil (eylem) olarak kullanılabilen ve en önemlisi, bu iki kullanım arasında anlam bağı bulunan sözcüklere kökteş veya ortak kök denir.
Küçümseme Cümleleri
Bir kişiye, bir düşünceye veya bir işe değer vermeme, onu küçücük görme, alay etme ve önemsiz sayma anlamı taşıyan cümlelere küçümseme denir. Küçümseme tamamen manevi ve niteliksel bir bakış açısıdır.
Mecaz Anlam
Bir sözcüğün gerçek anlamından bütünüyle uzaklaşarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir. Anlatımı kuvvetlendirmek ve renklendirmek amacıyla kullanılır.
Neden-Sonuç (Sebep-Sonuç) Cümleleri
Bir eylemin hangi gerekçeyle yapıldığını veya bir durumun hangi nedene dayandığını bildiren cümlelere neden-sonuç cümleleri denir. Bu cümlelerde sonucun ortaya çıkmasına yol açan bir "sebep" mevcuttur ve genellikle hem sebep hem de sonuç gerçekleşmiştir.
Nesnel Cümleler
Söyleyenin kişisel duygu, beğeni veya yorumunu içermeyen; doğruluğu ya da yanlışlığı bilimsel verilerle, gözlemle veya belgelerle kanıtlanabilen cümlelere nesnel cümleler denir. Bu tür yargılar, kişiden kişiye değişmez ve herkes tarafından aynı şekilde kabul edilir.
Nicel Anlam
Varlıkların sayılabilen, ölçülebilen, tartılabilen, artıp azalabilen fiziksel durumlarını bildiren sözcüklere nicel anlamlı sözcükler denir.
Nicel ve Nitel Anlamlı Sözcükler
Sözcüklerin varlıklar üzerindeki sayılabilen, ölçülebilen, artıp azalabilen özelliklerini ifade etmesine nicel anlam; varlıkların nasıl olduğunu, niteliğini ve ölçülemeyen özelliklerini belirtmesine ise nitel anlam denir.
Nitel Anlam
Varlıkların renk, durum, biçim, tat gibi ölçülemeyen ve sayılamayan özelliklerini bildiren sözcüklere nitel anlamlı sözcükler denir.
Olasılık (İhtimal) Cümleleri
Bir eylemin veya durumun gerçekleşmesinin kesin olmadığını, ancak gerçekleşme imkânının bulunduğunu ifade eden yargılara olasılık (ihtimal) cümleleri denir. Bu cümleler, bir olayın vuku bulma potansiyelini veya bir durumun mevcut olma şansını dile getirir; yani yargıda "kesinlik" değil, "olabilirlik" esastır.
Pekiştirmeler
Bir sözcüğün anlamını kuvvetlendirmek, anlattığı özelliğin derecesini artırmak veya niteliğini en üst düzeye çıkarmak amacıyla belirli ses olayları ya da yöntemlerle yeni bir yapı oluşturulmasına denir.
Pişmanlık Cümleleri
Kişinin geçmişte yaptığı bir hata, söylediği bir söz veya sergilediği bir davranıştan dolayı duyduğu üzüntüyü dile getiren cümlelere pişmanlık denir. Burada temel nokta, yapılan bir eylemin sonucundan hoşnut olmamaktır.
Sitem Cümleleri
Bir kişinin yaptığı bir davranıştan veya söylediği bir sözden dolayı duyulan kırgınlığı, üzüntüyü ya da hayal kırıklığını, doğrudan o kişinin yüzüne nazikçe belirtmeye sitem denir. Sitemde öfke veya kavga değil, daha çok "beklentinin karşılanmaması" sonucu oluşan bir duygusal kırıklık vardır.
Somut Anlam
Beş temel duyumuzdan (görme, işitme, dokunma, tat alma ve koklama) en az biriyle algılayabildiğimiz, fiziksel bir varlığı olan ve madde dünyasında yer kaplayan kavramları karşılayan sözcüklere somut anlamlı kelimeler denir. Bu sözcükler, zihnimizin dışındaki nesnel gerçekliği temsil eder.
Somut ve Soyut Anlamlı Sözcükler
Dilimizdeki sözcükler, karşıladıkları kavramların fiziksel dünyada bir karşılığı olup olmamasına göre somut ve soyut olmak üzere iki temel gruba ayrılır.
Somutlama
Soyut bir kavramın, daha iyi anlaşılması için somut bir varlıkmış gibi anlatılmasıdır.