Tüm Terimler (A-Z)
Sözlükte yer alan 186 adet terim listeleniyor.
Tanımlama
Tanımlama, bir kavramın veya varlığın ne olduğunu, onu diğerlerinden ayıran temel özelliklerle eksiksiz bir şekilde açıklamaktır. Genellikle metinde “…… nedir?” sorusunun cevabı bulunur. Cümleler “……-dır / -dir” veya “…… denir” şeklinde biter. Bu yöntem, soyut kavramları somutlaştırarak okuyucunun zihninde net bir görüntü oluşturur.
Tanıtma Paragrafı
Tanıtma paragrafı, bir varlığın, kavramın, nesnenin veya olayın ne olduğunu, temel özelliklerini ve işlevlerini okuyucuya açıklayan paragraf türüdür. Genellikle “Nedir?” sorusuna cevap verir. Amacı, okuyucunun zihninde o konu hakkında net bir çerçeve oluşturmaktır. Dil yalın, nesnel ve açıklayıcıdır.
Tartışmacı Anlatım
Tartışmacı Anlatım, yazarın belirli bir görüşü (tez) savunmak ve karşıt görüşü (antitez) çürütmek amacıyla kullandığı anlatım biçimidir. Sadece bilgi vermekle kalmaz, okuyucuyu ikna etmeyi hedefler. Bu türde yazar öznel bir tutum sergiler ve kanıt, örnek, mantık yürütme gibi unsurları kullanarak okuyucuyu kendi düşüncesine yönlendirir.
Tasarı Cümleleri
Gelecekte gerçekleştirilmesi planlanan işlerin, projelerin veya hedeflerin dile getirildiği cümlelere tasarı cümleleri denir. Bu cümleler, henüz eyleme dökülmemiş ancak zihinde kurgulanmış ve yapılması niyet edilmiş durumları ifade eder.
Terim Anlam
Bilim, sanat, spor, siyaset veya herhangi bir meslek dalına özgü, o alandaki özel bir kavramı, varlığı ya da işlemi karşılayan sözcüklere terim anlamlı sözcükler denir. Terimler, günlük dilden ziyade belirli bir uzmanlık alanının teknik sınırları içinde değer kazanır.
Tiyatro
Trajedi, komedi ve dram gibi sahnede seyirciler önünde oynanmak üzere yazılan edebi eserlerin ve bu eserlerin sergilendiği sanat dalının ortak adıdır. Diğer anlatmaya dayalı türlerin (roman, hikâye gibi) aksine olayları geçmiş zamanla anlatmaz; seyircinin gözü önünde oluş hâlinde (şimdi ve burada) gösterir.
Toplumsal Kanıt (İkna Etme Tekniği)
Toplumsal Kanıt, insanların karar verirken “çoğunluk ne yapıyorsa onu yapma” eğilimidir. Özellikle ne yapacağımızı bilemediğimiz belirsiz durumlarda, diğer insanların davranışlarını rehber olarak alırız. “Herkes öyle yapıyorsa ben de öyle yapayım” düşüncesi, ikna sürecinde çok güçlü bir etkidir.
Tutanak
Tutanak (zabıt), belgelenmesi gereken bir olay, durum veya toplantıyı tarafsız bir şekilde tespit eden ve tutanağı hazırlayan kişiler tarafından imzalanan resmî belgedir. Tutanağa “zabıt” da denir. Tutanaklar hukuken geçerli belgelerdir ve aksi ispat edilinceye kadar doğru kabul edilirler.
Tutarlılık
Tutarlılık, metin içerisinde savunulan düşüncelerin, yargıların ve bilgilerin birbiriyle çelişmemesi ve mantık silsilesini bozmamasıdır. Paragrafın veya metnin tamamı tek bir ana fikre hizmet etmeli, cümleler arasında mantıksal bir akış olmalıdır. Tutarlılık bozulduğunda okuyucu “Bu nasıl bir mantık?” diye şaşırır ve metne olan güveni azalır.
Tutarlılık (İkna Etme Tekniği)
Tutarlılık, bireyin geçmişteki sözleri, inançları ve davranışları ile bugünkü eylemleri arasındaki uyumdur. İnsanlar, kararlı ve sözünde duran kişilere daha fazla güvenir. Tutarlı olmak, hem kendi karakterimizi güçlendirir hem de başkalarının bize olan güvenini artırır.
Türkü
"Türk’e has, Türk'e özgü" anlamına gelen, kendine has bir ezgiyle (müzikle) söylenmiş anonim Türk halk müziği ve şiiri ürünüdür. Halkın sevinçlerini, acılarını, hasretlerini, kahramanlıklarını ve günlük yaşamını "beşikten mezara kadar" içine alan en samimi kültür hazinesidir.
Uyarı Cümleleri
Herhangi bir konu, durum veya eylemle ilgili olarak kişiyi olumsuzluklara, tehlikelere veya hatalara karşı ikaz etmek amacıyla kurulan cümlelere uyarı cümlesi denir. Bu cümleler, muhatabın zarar görmesini engellemek veya bir sürecin doğru ilerlemesini sağlamak için rehberlik eder.
Uzlaşma (İkna Etme Tekniği)
Uzlaşma; problem odaklı değil, çözüm odaklı bir yaklaşım sergileyerek tarafların ortak bir zeminde buluşma becerisidir. Karşımızdaki kişinin düşüncelerine saygı göstererek, farklılıkları değil benzerlikleri ön plana çıkarmak ve “aynı yönde olduğumuzu” hissettirmek, uzlaşmanın temelidir. Bu teknik, tartışmaları yumuşatır ve sağlıklı iletişimi güçlendirir.
Varsayım Cümleleri
Gerçekleşmemiş bir olayı veya durumu bir an için gerçekleşmiş gibi kabul ederek kurulan cümlelere varsayım cümleleri denir. Bu cümleler, zihnimizde "öyle olduğunu kabul edelim" diyerek geçici bir gerçeklik yaratma esasına dayanır ve düşünceyi bir ihtimal üzerinden yürütür.
Yadsıma (İnkâr) Cümleleri
Söylenen bir sözü, yapılan bir davranışı veya gerçekleşmiş bir durumu kabul etmeme, reddetme ve "yok sayma" anlamı taşıyan cümlelere yadsıma denir. Günlük dilde daha çok inkâr etme olarak bilinir.
Yakın Anlamlı Sözcükler
Aralarında tam bir anlam eşitliği bulunmasa da anlam yönünden birbirine çok yaklaşan, benzer duyguları veya durumları çağrıştıran, ancak aralarında ince nüans farklılıkları olan sözcüklere ve yargılara yakın anlam denir.
Yakınma (Şikâyet) Cümleleri
Bir durumdan, bir kişiden veya bir olaydan duyulan rahatsızlığı, hoşnutsuzluğu ve memnuniyetsizliği dile getiren cümlelere yakınma denir. Bu cümleler, genellikle çözülememiş bir sorunun veya tekrarlanan bir olumsuzluğun dışa vurumu niteliğindedir.
Yalınlık (Sadelik)
İfadenin süsten, gereksiz sanatlı söyleyişlerden ve karmaşık imgelerden arındırılmış olmasıdır. Özellikle bilgilendirici metinlerde doğrudan anlatım tercih edilir.
Yan Anlam
Bir sözcüğün temel (gerçek) anlamından bütünüyle kopmadan; şekil, konum veya görev benzerliği gibi çeşitli ilgilerle başka varlıklara aktarılması sonucu kazandığı yeni anlama yan anlam denir. Yan anlamda, temel anlamla görsel veya işlevsel bir bağ her zaman korunur.
Yansıma Sözcükler
Doğadaki canlı veya cansız varlıkların, nesnelerin veya makinelerin çıkardığı seslerin insan diline aktarılmasıyla oluşan sözcüklere denir. Bu sözcüklerin temeli işitme duyusuna dayanır.